io8 C O M M E N T A T I O 



hominis natura repetebat, a Deo id tantum vole- 

 bat, ut justa retribueret hominibus. Kantius 

 legem moralem observari volebat ipsius hujus 

 legis reverentia", Socrates ob bona inde manantia. 

 Quo cernitur , Kantium sublimius cogitasse de 

 virtute , tamquam ipsi rationi humanae congruente. 

 Praeterea Kantius causam invenit, in ipso Deo 

 positam, ob qua'm hie debeat retribuere: Socra- 

 tes non quaesivit de causa in Deo sita, qua hie 

 adductus sit ad leges illas ferendas. Denique 

 ipsa ilia Kantii lex internam animi virtutem spec- 

 tat: Socratis leges civilem rationem habent, et 

 unice actiones legibus consentaneas praecipiunt. 



Constat igitur, Socratis de rebus divinis doc- 

 trinam in inferiore subsistere gradu, in eo , quo 

 Deus habetur legislator et judex. Sed vel sic 

 tamen mulds de causis laudanda est. Deus in ea 

 proponitur , ut qui res humanas juste moderetur , 

 ut natura rationalis et moralis. Quae Dei notio, 

 etsi, ut vidimus, procul a perfectione absit, tamen 

 praestantior longe est , quam ea , quae tune apud 

 plerosque regnabat : qui Deum cogitabant humanis 

 afFectibus omnibus praeditum , qui modo iratus 

 esset hominibus ob levissima quaeque, ob linguae 

 v. c. in precum formnlis recitandis lapsum , modo 

 placaretur et ad beneficia praebenda permoveretur 

 sacrifhiis et victimarum nidore. Socrates Deum 

 cogitabat legislatorem et judicem justum , qui 

 leges suas severe tueatur, nee tillo modo decipi 



aur 



