VITA ET SCR1PTIS. 107 



Saturn. C. ai. Martialis vexatissimum epigramma quod est in 

 Jibro de spectaculis 29 produxit : 



Lex erat ad digitum posila concurrcre palina. 



De illius ambigit sententia, conjicit tamen an ad digitum 

 pugnare non sit ita propinquos junctosque pugnare, ut di- 

 gitus modo interesset. Sed talis pugnse nusquam mentio, nee 

 qualis fuerit potest intelligi. Athletae et pugiles sic certant, 



lion gladiatores nihil autem est aliud ad digitum pugnare , 



quam hac conditione pugnare, ut paria non cessent a digla- 

 diando, quam alteruter succubuerit , et erecto digito declaret 

 et fateatur se victum. esse. Cur vero hoc dicitur ad digitum 

 pugnare? muneratores solebant, antequam committebantur 

 gladiatores, conditiones ferre et proponere (Le chapitre des 

 armes) aut editis libellis, aut certis signis et symbolis, unde 

 cognoscebatur quibus legibus certandum esset. 



XCIX. In eodem li hello, cap. ai, docet Lipsius praetercom- 

 plures portulas, quae fuerint in una parte amphitheatri -ad 

 emittendas feras et alios usus, fuisse duas portas majores, quse 

 sibi fuerint adversae et opposite. Unam ostendit Libitinensem 

 dictarn , per quam efferebantur gladiatores et bestiarii occisi, 

 alterius nomen ignorat. At istius nomeu discimus ex passione 

 SS. Perpetuoe et Felicitatis : Et coapi, inquit Perpetua, ire cum 

 gloria ad portam sana-vivariam.... Sic sana-vivaria dicta< per 

 quam qui vivi illo ccrtamine fuerant et periculo defuncti, 

 exibant, ut pulchre doctissimus vir Petrus Possevinus in Para- 

 lipomcnis ad illam passionem observavit. 



Adprobatio data est 3 kal. Jul. 1698, ut hi libri de Gladia- 

 toribus recuderentur. Ante annum i585 primum lucem eos 

 vidisse putat Nicero , et ea metis illi venit, ex loco Lipsiano 

 quern mox infra leges. 



4- 



