42 OVER HET STELSEL 



met voile zekerheid uit oorkonden, tot ons gekomen, konde 

 bewezen worden. 



Zien wij slechts het charter, bij welke Aire, in het jaar 1 188, 

 door den graaf Philips van der Elsass tot gemeente werd verheven, 

 en het zal ons duidelijk blijken : Leges et consueludines, zoo 

 schrijft men in hetzelve, quas ob injurias hominum perversorum 

 propulsandas , illustris comes Robertas et Carolus comes, et 

 Guillelmus successor ejus, et pice memories Theodericus co- 

 mes, pater meus eis indulserunt( l ). 



Duiden ook de woorden pax, pads institutio, amicilia, in 

 de charters van gemeente telkens voorkomende( 3 ), niet de ver- 

 zoening aan, na den strijd, door het volk met hunne onder- 

 drukkers gemaakt? 



Het was alzoo de behoefte om zich tegen het geweld en de 

 willekeur der Heeren te beveiligen, het waren dus de onder- 

 drukkingen, dagelijks door den burger van deze ondervonden, 

 welke ook tot het stelsel van gemeenten hebben geleid( 3 ), en als 

 zoodanig onder de oorzaken van hetzelve verdienen gesteld te 

 worden. 



(') D'Achery , Spicilegiwn , torn. Ill , pag. SS3. 



( a ) Zie Ordonnances des rois de France , torn. XI, pag. 185. Institutionem pads; 

 Ordonn., torn. XI, pag 262. Intuitu pietatis et pads in posterum conscrcandcs commu- 

 niam fieri concessimus ; Miraeus, Opp. diplom., torn. IV, pag. 5-40. Communio , quam 

 pacem nominant. 



( 3 ) De geest van vereeniging eens opgewekt, brcide zich snel in eenen tijd uit , 

 waarin de behoefte tot dezelve zoo dringend was. Men gevoelde zich sterker met 

 anderen verbonden , dan op zich zelven staande , en hieruit verklaard zich dan ook 

 gemakkelijk de oorzaak van het zoo schielijk zoo algemeen worden van den geest van 

 vereeniging. 



