50 OVER HET STELSEL 



slaven de vrijheid, om aldus het gebrek aan menschen-handen 

 op hunne landerijeu te voorkomen. De landman hierdoor meester 

 van zijne nijverheid geworden zijnde, en het loon voor zijnen 

 arbeid ontvangende, verkreeg in vervolg van tijd dikwijls de- 

 zelfde landen in eigendom, welke hij als slaaf had bearbeid. 



Weldadig was alzoo de invloed van het stelsel van gemeenten 

 op de betrekkingen van den toenmaligen laagsten stand der 

 maatschappij , en de verbetering hierdoor des landbouws. 



Bij de uitbreiding der dierbare vrijheid, kwam ook, als een 

 tweede gevolg van het stelsel van gemeenten, het ontstaan van 

 grootere veiligheid van personen, en zekerheid van eigendom, 

 door middel van betere wetten en geregelder bestuur. 



Voor de instelling der gemeenten waren de aanwezig zijnde 

 burgelijke wetten, in plaats van den geest van regtvaardigheid 

 en billijkheid te ademen, meestal een zamenweefsel van onregt 

 en willekeur. 



Want met welk eenen naam anders te noemen verordeningen 

 als die, bij welke men bepaald vond, dat bij den dood van eenen 

 huisvader de heer hetzij alle, hetzij de helft der roerende goe- 

 deren zoude verkrijgen (')? 



Was het ook niet eene schandelijke, den mensch in zijne 

 natuurlijke regten aantastende wetsbepaling, dat men noch bij 

 leven, noch bij dood, over zijne goederen kon beschikken ( 2 ), 



(') D'Oudegherst , Annales de Flandres , chap. 112, en Meyer, Annul. Flandr. ad 

 annum 1260. 



( a ) Ordonnances de France , torn. Ill , pag. 204- ; D'Achery , Spicilegium anecdot. , 

 torn. IV, pag. 32S, 341 , 374 en 375. 



