DER GEMEENTEN. 55 



burgers om geweld met geweld te keer te gaan, stelden de 

 gemeenten in staat deze hare wetten en instellingen kracht bij- 

 tezetten, en haar ook door den edelman te doen eerbiedigen. 



Schoone volksontwikkeliny was van dit alles het heilrijke 

 gevolg. 



De handel steeg in Vlaanderen tot eene bewonderingswaar- 

 dige hoogte. Hij werd de ziel en zenuw van den staat, de wel- 

 dadige bron van welvaart en geluk, de leidsman voor de dier- 

 bare vrijheid, een goed, dat de moedige Vlaming bovenal 

 beminde. 



Wij houden ons dan ook met genoegen bij de beschouwing 

 op van deszelfs uitbreiding; wij plaatsen ons met vreugde op 

 de hoogte, van welke wij den Vlaamschen handel in zijnen 

 wijden omvang en heerlijke uitwerksels met een' blik kunnen 

 overzien. 



Dit is een gevolg, denken wij alsdan , van het stelsel van ge- 

 meenten, en deszelfs waarde stijgt bij ons naarmate de bewon- 

 dering groot is voor het goede, hetwelk door hetzelve werd 

 voortgebragt. 



Voor de instelling der gemeenten werd in Vlaanderen reeds 

 handel gedreven, maar hij bepaalde zich grootendeels tot den 

 markthandel. 



De mark ten waren de eenige oorden, waar men zich van 

 levensbehoeften kon voorzien, hetgeen, wegens de schaarschheid 

 van geld , bij wijze van ruiling geschiedde. 



De kunstenaars, de handwerklieden, de kooplieden, waren 

 grootendeels nog hier en daar verspreid, en hadden over het 

 algemeen nog geenszins him verblijf in de steden gevestigd. 



