56 OVER HET STELSEL 



De adel woonde op hunne kasteelen, terwijl duizende van 

 menschen in de hardste slavernij zuchtten, en de grond op 

 welken zij geboren waren niet konden verlaten zonder toe- 

 stemming hunner heeren('). 



Door dit alles werd de geest van nijverheid en onderneming 

 ternedergedrukt , daar geen beter uitkomst aan het grootste 

 gedeelte des volks toelachte, noch ten spoorslag strekte, om 

 alle hunne krachten intespannen, en hunne geestvermogens te 

 scherpen, hetzij tot het uitbreiden van den handel, hetzij tot het 

 beoefenen van nuttige kunsten. 



Buitendien werd de scheepsvaart zoo wel als de togten te 

 land door roovers, welke zich langs de zeee'n of op de wegen 

 vertoonden, gevaarlijk gemaakt( 2 ). 



Men dacht alzoo weinig om zich met koopwaren naar ver 

 afgelegene landen te begeven, maar knoopte meestal slechts 

 handelsbetrekkingen onderling of met zijne naburen aan ( 3 ). 



Waren de kruistogten voor den koophandel eene belangrijke 

 gebeurtenis, om dat zij eene naauwe verkeering deden ontstaan 

 tusschen ver afgelegene volken, de oprigting van gemeenten was 

 het niet minder. 



Veiligheid van personen, zekerheid van eigendom herleefden 

 door dezelve, gelijk wij boven bewezen, en deze veiligheid en 

 zekerheid zijn de steunpilaren des handels. 



(') Velly, Histoire de France, tore. I, pag. -498, en Chronyke van J^laanderen , 

 I s " deel, bladz. 2,51 en 52. 



( 2 ) Robertson , Inleiding tot de geschiedenis van Karel V, I sle deel, bl. 128. 



( 3 J Zoo bad Vlaanderen reeds zeer vroeg bandelsbetrekkiugen met Holland aange- 

 knoopt. (Meerraan , Geschiedenis van graaf IVMem II , I ste deel , pag. 63 en 68. 



