66 OVER HET STELSEL 



mede de geestverdooving , welke bijna algemeen was voor de 

 oprigting der gemeenten. Verre echter van ons, dat wij zouden 

 beweren, dat alleen de installing der gemeenten, door dc vei- 

 ligheid welke zij deed ontstaan, en de vrijheid en welvaart, 

 welke zij voortbragt, de wetenschappen heeft doen herleven, 

 neen wij erkennen , dat de kruistogten ook veel hiertoe hebben 

 bijgebragt. Door dezelve werden de klassieke literatuur , de 

 aardrijkskunde, de geschiedkunde enz. bevorderd ('). 



Maar daarom blijft het niettemin waar, dat door de invoe- 

 ring van het stelsel van gemeenten evenzeer wetenschappelijke 

 kennis en verlichting zijn uitgebreid geworden , zoo dat onder 

 deszelfs gevolgen met regt ook dit melding verdiende. 



De zeden, welke altijd afhangen van de wetten, werden ook 

 langzamerhand verzacht, nadat door het stelsel van gemeenten 

 eene betere wetgeving, en eene menschelijkere regtspleging 

 was daargesteld. 



Thans gaan wij over tot het spreken van het staatkundig 

 gezag, hetwelk de steden, na dat zij het gemeenteregt hadden 

 verworven , als derde staat, in destaatsvergaderingenverkregen, 

 als zijnde dit ook een gevolg van het stelsel van gemeenten. 



Voor dat de steden het gemeenteregt in Vlaanderen bezaten , 

 was derzelver invloed op de staatstaangelegenheden van geene 

 waarde a . 



welke in de XV de eeuw in de raeeste steden, als Gent, Brugge, Oudenaarde , 

 Yperen , Nieuwpoort en anderen bestonden , bewijzen over de toegenomene lust 

 tot beoefening der wetenschappen. 



( r ) Heeren , J^erhandeling over de gevolgen der kruistogten, pag. 3S3 en volg. 



(*) Verschillend zijn de gevoelens der geleerden omtrent de oudheid van het rcgt 



