r i \ 



v. 4 ; 



Nullam esse artera interpretandi totamque Jurisconsulti , ex hac parte, 

 peritiam natura et exercitatione contineri, plures videntur sibi habere 

 persuasum , aliisque persuadere conantur. Ae mihi quidem , unde talis 

 opinio quibusdam insederit , perpendenti , id pluribus ex - causis oriri 

 visum est. Primum enim, quum ingenii solertia, judicii sagacitas, 

 atque illud veluti mentis acumen, quod in ipsa rei viscera peuetrat, 

 multaque alia interpretationis adjumenta , liberali naturae manu non 

 raro dispensentur; plures, totius rationis ignari , quid arti relinquere- 

 tur, non animadverterunt: merito comparandi pueris, qui hortura cul- 

 tissimum ingressi , tantam rerum amoenitatem e terra sponte natam 

 arbitrentur, si colentis manum et culture instrumenta non videant. 



Non levem etiam reprehensionem incurrit ars interpretandi , quod 

 ssepe fluctuans et ad omnem auram versatilis , nulla lege certa nitatur 

 et immutabili; sed obsequens circumstantiis, nihil fere praecipiat, quod 

 variis rerum momentis non convellatur. Quam parum tamen funda- 

 tum sit illud convicium, vel exinde patet, quod id interpretationi com- 

 mune sit cum maximis artibus, bellica , medica aliisque compluribus , 

 qua? etsi commonstrant, quid fieri plerumque oporteat, non angustis 

 tamen inclusae formulis , sed et artificis consilio et rerum utilitate sus- 

 pense, id etiam praecipiunt, ut a legibus suis in loco discedatur. 



Ad id accessit, quod fuere olim ex legulejorum grege plurimi, et 

 nonnulli recentiores , qui , methodo nimium diffusa et more , ut ita 

 dicam , pedantico , de interpretatione disserentes , tantam regularum et 

 adminiculorum farraginem somniaverunt, ut ipsam prope artem, adul- 

 teririi apparatus pondere oppressam , sepeliverint ; stirpium quarumdam 

 haud absimiles , quae primo iis, quibus adnascuntur, arboribus adrepen- 

 tes , ipso deinde complexu enecant. Ingenerato ita , ut fit , pluribus 

 fastidio, paucorum ingenii vitium in ipsius pulcherrimae artis crimen 

 conversum est. Quasi vero Rubeni vel Rapliaelis tabellam ex inepti 

 alicujus artificis deHneatione oporteret asstimare. 



Verum hanc inter alias maximum esse causam dixerim , cur artem 

 ab interpretandi facilitate quidam removeant, quod huic error! sanior 

 interpretatio , quantum potest , ipsa suffragetur, et artificium suum 



