(5) 



sedulo occultet. Ut euirn quisque solerlissimus est iulerprelandi artifex, 

 ita ma \i iin> elaborat, ut natural! legura sensui proximus, ab arte autem 

 alienissimus esse videatur. Inde sapiens et sobrius interpres in iuterio- 

 ribus legis venis haerebit , earn comnionstrabit unam , ipse se substra- 

 bet (2). 



I .lei 1 1 in quum Jurisconsultus nihil sit aliud , nisi inlerpres, inio vox 

 ipsius legis, quae si per se loqueretur, supervacanea foret opera Juris- 

 consulti, legem ipsam sollicite interrogare debet, nee quidquam effort, 

 nisi quod ab ea subjiciatur. Quod si praestiterit, si integram legem , 

 cum ab'is ejusdem vel similis argumenti collatam , penitus pertenlarit ac 

 perspexerit , non ea solum , quae verborum cortice continentur , facile 

 apparebunt; verum etiam quaecumque in interiore , ut ita dicam, legis 

 anima latent , non velut peregrina et adventitia intrudeut sese , sed 

 tamquam innata atque insila , ultro sequentur, et in locum quaeque 

 -mini subibunt atque succedent. 



Ut autem feliciter eo perveniant legum studiosi juvenes, oportet ut 

 per plures cognitiones praevias vividam indolem circumferant. Cum 

 enim officium rectae interpretationis sit , ut nee in verbis , quibus lex 

 concipitur, nee in rebus, quas ilia compreheudit , nee in ipso denique 

 legislatoris hanc scribentis promulgantisque consilio, obscurum quid- 

 quam aut impervium relinquatur ; necessarium inprimis est diligens 

 linguarum studium, Grammatices generalioris auxilio suffullum ; baud 

 leviter quoque degustandae sunt elegantiores litterae, et accurate notandae 

 verborum proprietates. Cujus quidem studii momentum probe ani- 

 madverterunt celeberrimi Jurisconsulti , quorum aliqui, velut Antistius 

 Labeo, tantum operae litteris impenderunt, ut, teste Gellio, Gramma- 

 ticos paene hac sua solertia superarent. Digestorum vero leges evolven- 

 tem res ipsa docebit, Ulpianum, Paulum et reliquos juris interpretes, 

 admirabili sagacitate nativas terminorum siguiflcationes eruere , ambiguas 

 distinguere , obscuras Ulustrare , nullum denique vocabulum Edictale, 

 aut in legibus , senatusconsultis constitutionibusque usurpatum , sine 

 congrua interpretatione relinquere. 



InutiUter proprio verborum sensui detegendo allaboraret interpres, 



