(7) 



tur, causaru nesciunt et rationem. Tantum scilicet veritatis habct in 

 interprete, Maronianura illud, 



Felix, qui rerun potuit cognoscere causat! 



In tenebris tamen persaepe oberraret haec philosophica legum ralionis 

 disquisitio , nisi historia , facem praeferens , necessarium lumen inter- 

 pretationi alFunderet. Frugiferum profecto est et nobile studium , 

 quod in cognoscendo homine et natura bumana consumitur. Juvat , 

 duce bistoria , observare , quern in modum quibusve studiis humanum 

 genus, lento quidem sed continuo progressu, perrexerit ad sui perfec- 

 tionem. Sed si haec contemplatio digna sit pbilosopbo , si plena sit uti- 

 litatis, ut recte de populorum genio et institutis judicetur, ea certe non 

 iuliiiid loco erit babenda in explicandis legum causis et rationibus. Est 

 enim leges inter atque mores gentium mutuus quidam respectus et 

 quasi concatenatio , ita ut priores dilucide intelligi nequeant, si pos- 

 teriores ignorentur. Scilicet populi sibi leges scripserunt suae quisque 

 civitati adaptatas, cultui suo niorali convenientes , attemperatas denique 

 ad civium rationes formamque regiminis. Sic vero aliter fieri non potuit , 

 quin sensim cresceret aliarum super alias coacervatarum legum cumulus , 

 quae siugulaeex temporis, quoprodierunt, annalibus, interpretationem re- 

 ciperent. Procedente enim cultu human o, mutantur hominum necessi- 

 tates ; alia oriuntur subiude commoda , alias propensiones , alia studia ; 

 evanescit paulatim legum anteriorum cum bac mutata populi conditione 

 consensus, et nova instituta, morum elaborationi atque mentis humanae 

 prdgressibus coiigruentia , non obscure desiderantur. Inde apud recen- 

 tiores , historica disciplina , ad Jurisprudeutiam illustrandam admota , 

 produxit artem legum Codices exarandi, exactis ad saeculi indolem anti- 

 qui juris argumentis, servaloque singulorum nexu cum praesentis aevi 

 utilitate et necessitatibus. Tester inprimis nos Belgas , tester haec ipsa , 

 quae in statuum generalium consessu jam aguntur, quibus ea est man- 

 data provincia, ut Belgico regno leges ordinent cum provectiori gentis 

 nostrae cultu atque usibus conspirantes , et proinde vere patrias (3). 



Si itaque haec excellens historiarum veterumque ac recentium morum 



