(8) 



discipulo inaxime colebatur: sperans fore, ut si a Viglio informaretur 

 Pbilippus, ea moderatione et politica excelleret prudentia , quibus gra- 

 vissimo postea munere rite posset fungi. Cum vero Viglius non magis 

 doctrina valeret , quam modestia , seque ad tantam provinciam adminis- 

 trandam imparem sentiret , conditioneni omnium maxime bonorificam 

 accipere noluit. Utinam vero accepisset ! Alia enim omnia postea egisset 

 Pbilippus, nee sua aut Granvellae, sed Viglii secutus fuisset consilia , 

 plena moderationis, constantly et prudentias plena! Quid autem, quaeso, 

 illi magis honori esse potuit, quam quod , ipso narranle , Pbilippus aliquando 

 dixit, cum palrem se puerum Viglio instituendum dedisse audiret, seel 

 Viglium conditioneni denegasse? cc Doluit vebementer rex sibi bane non 

 contigisse occasionem, qua speraverat, non paulo se inelius, quam fuerat, 

 iiistituendum fuisse (12)." 



Quam diversus igitur fuit ab iis , qui conditionem tarn splendidam 

 avide arripuissent , neque muneris gravitatem , cui sustinendaa unius 

 vix hominis facultates pares essent , sed suum tantum commodurn 

 spectavissent , ex hisce egregie patet. Viglius enim, cum sua juris 

 scientia quotidie magis magisque optime de literis mereretur, omnem 

 sui ingenii vim in illam disciplinam collocare malebat. Videbat tristem 

 isto tempore jurisprudentiae statum, cui, quantum posset, succurrere 

 cogitabat. Itaque lion solum sordes, quibus glossatores Jus Romanum in- 

 quinaverant, ejicere, et tenebras, quas effusa et inepta scholasticorum 

 commenta in istam injecerant disciplinam, fugare (13), verum exegeti- 

 cam etiam rationem et literas humaniores cum juris scientia conjungere 

 studebat. Ex quibus mirifice intelligitur , quam acri studio flagraverit, 

 ut omnibus suis ingenii animique facultatibus ad aliorum commodum 

 et salutem uteretur. Itaque Paduse edidit Commentarium ilium in X 

 Institutionum titulos, quo quidem Commentario nihil perfectius et exem- 

 plo fructuosius proferri potuit. Nam , ut media ille via semper procedebat, 

 ita etiam in hoc opere dici vix potest, quantopere et ab istorum licentia 

 caverit , qvii , dum elegantiores literas cum jurisprudentia conjungere 

 sibi videiitur, incredibili quodam studio nulla non temere arripieridi et 

 commutandi feranlur, et tristem anxiamque eorum religionem evitaverit, 



