catholicae addict! fuerunt religion!, nedum novae doctrinas sectatoribus , 

 summo odio essent et exsecrationi : quippe qui turn demum gaudio 

 perfuridebantur, quando homines oppresses, necatos vel in honorem 

 Dei combustos viderent ; quorumque pectora verum religionis cultum 

 ignoravisse, onmesque humanitatis sensus ejuravisse videntur? 



Quodsi vero Philippus soleninibus nobilissimorum Belgarum petitio- 

 nibus aurem praebuisset, iisque, cum tantum rogarent, ut ab immani 

 vi abslineret, neque sancta populi privilegia violaret, inorem gessisset, 

 omuia mansissent tranquilla, et tota conjuratio initio fviisset oppressa. 

 Quis vero est , qui in tanto rerum fluctu , ira atque invidia animis 

 hominum aestuantibus , cupiditates rationis tanquam freno coercere 

 audeat? Quis, qui animo longe longeque supra vilia partium studia 

 elato, aegrotantes hominum mentes ad sanitatem redvicat? Quis est, qui 

 iis temporibus , quibus pro se fere quisque vel honores vel divitias vel 

 laudem petissit, poslpositis omnibus, quae ad se pertineant, communi 

 tantum hominum inopiae opituletur , horum salutem unice cogitet : 

 neque regis ofFensione , popularium injuriis , mortisve periculo ab hoc 

 se divino proposito abduci patiatur? 



Tali moderatione, constantia, prudentia omni omnino tempore pau- 

 cissimi exstiterunt : eorum tamen nemo istas virtutes magis exseruit , 

 quam VIGLIUS AB AYTTA ZUICIIEMUS. Itaque , quod pracclare antiqui finxerunt, 

 omnes mortales genium habere, qui mala ab iis proptilsare studeat, 

 idem de duobus populis , Belgicum dico et Hispanum , aflirmaveris , iis 

 Deum quemdam averruncum, Viglium, adf'uisse, qui omnes belli cala- 

 mitates, omne religionis dissidium omneque odium procul ab omnibus 

 eiise voluit. Quocirca regem urgebat, ut Belgarum populum mitius 

 tractaret, et omnibus, qui novas ad versus eum res moliti erant, ve- 

 niam daret (26); ut edicta ilia eaque instrumenta , quibus vi et caede 

 ad avitae religionis cultum reducere populum voluit, abrogaret(27), atque 

 privilegiis, quae juraverat, sanctissime servatis, nequaquam imperitos ju- 

 venes Hispauos, sed sapientissimos viros e Belgio oriundos, magistrati- 

 bus in hisce terris ornaret : ut omnino pro tyranno populi esset pater. 

 O divinum hominis consilium! quod si secutus esset Philippus, nun- 



