

( 49 



den Toebak , op pcne des doods , ofte den Neus afgefheden 

 te hebben &c. Urbanus den VI1L flelde eene excommumcatie 

 tegen die , de welke hem in de Kcrke gebruykten : dog Cle- 

 mens den XL namp defen Ban wcderom weg. Jacobus Stuart 

 Koning van Engeland, maekte felfs een traclaet tegen deffelfs 

 quaed Gebruyk, cnde ondcr de volgende Auteuren zynder vele 

 die tegen , en andere die voor defen plant gefchreven hebben. 

 Sict Maganus , Thorius , Everardus , Cobaufen , Falkenborg , Dor- 

 ftintis , Maranda , Laurenberg , de Prade , ende ontelbaere andere. 



Dog dit is feker , dat alhoewel defen plant in vele Gevallen 

 wonclerbaere efleclcn doet , het misbmyk mecr quaet als zyne 

 raedicinale kragten Goet gcdaen hebben. Siet Neuman. ( a ) 



I let is ongetwyi'elt dat den Toebak cen fal volatile caujlicum ("I ) CO 

 befit, ende dacrom, in excds gebruykt, is het niet te verwon- 

 deren dat hy Vertigines , ( 2 ) convtilfien , ( 3 ) apoplexicn , blint- des boofts. 

 heden en lammigheden voortsbrengt , daer nogtans het matig 

 gehruyk , befonder voor die het niet gewent zyn , de taye fly- 

 men des hoofts ontbind , uytlockt , ende daer door vele quae- 

 len geneell cnde voorkomt. 



Zacutits , Lu fit aims , Riverius ende de Epbemerides getuy- 

 gen, verfcheyde Epilcptici, (4) door het flip van defen plant, ( 4 ~)FalUnJe- 

 ofte door den fyrup. Nicotians, ofte door lavementen van Toe- ^f" 

 bak, genefcn te hebben. 



Den fyrup. Ni-cotiance (id mentem quercetam word , van de al- 

 dergrootfte Schry vers , voor cene alclerbefte remedie in hajlmate 

 bwnorati ( 5 ) aengeprcfen. Cs)"*fl''e- 



Den rook van den Toebak , met een blaesbalkxken per anum heyd-ooonskonundu 

 ingeblacfen, (^) genceft dikwils de alder-rebelfte Verftoppin- van &"' 

 gen des ondcrbuykx , iliacam pajjlonem , [ 6 ] bevoordert dik- ( 6 ) mifertn. 



G 



( a ) torn, a />. 3. alwaer hy eene geheele Catalcgue van fyne goede en 

 quaede effedlen optelt. 

 f b ) Siet Lanfoni ende de Ephemerides op vele plaetfen. 



(c ) Alle de Machinen die men tot nog toe uytgevonden heeft, om defen 

 Rook op te blaefen, fyn feer fautif, om dat fy alleen fuullant zyn, maer 

 het Blaesbalkxken , exaSt befchreven en afgebcelt in de Haerkmfche slcademis 

 torn. 8 , foullant en afpiratit zynde, is onverbeterlyk. Ik hebbe een doen 

 maken en geene fauten daer aen bevonden ,hec geeft viermael foo veelrook, 

 als alle andere , ende hebbe daer groot eifeft van gefien. 



