Punicarum et Roraanarum coloniarum saepius diversas a Graecis et Phoenicibus 

 causas ac consilia fuisse supra diximus. Diversa earum instituta ac leges fuisse 

 quis nescit ? Ex foedere , quod anno post reges expulsos inter Roinam Carthagi- 

 nemque sancitum est, apparet Carthaginienses , pro rerum suarum conditione et 

 commodo , commercium in coloniis suis in Sardinia circumscripsisse , Romanis- 

 qne cum his negotiari tantum licuisse , pro venia a Garthagine data. Ex secundo 

 videmus foedere metropolim deinde majorem curam majoremque invidiam os- 

 tendisse } eaque lex quodaramodo indolem navigatiouis Pcenorum probat , com- 

 parandam cum similibus de navigatione et commerciis apud recentiores. Quae 

 lex viguisse videtur donee respublica , post primum bellum Punicum , colonias 7 ad 

 quas haec pertinebat, amisisset. Arcentur enim, secundo foedere, naves Romanae 

 ab omnibus Libyae oris Carthagini subditis 5 et commoda, quae ex Africae Sardi- 

 niaeque coloniarum commercio nianebant , soli metropoli servantur. Goloniis 

 etiam , qiuim rebus a Romanis allatis indigerent , in proximo emporio minorique 

 prelio emere non licebat . Carthagine emenda? erant. Negotiatio autem ipsa , ut 

 ex primo foedere apparet , curante republica , ne alicui arctius jungerentur iridi 

 genae et fortasse novas res molirentur , exercebatur. Quod quidem ad Siculos 

 attinet melius tractates, propositum fuisse \ideturCarlhaginiensibus, quum leniter 

 indulgenterque partem Sicilian sibi obtemperantem haberent , totam paulatim 

 insulam in suam ditionem redigere. 



Non solum invidi erga alias gentes fuerunt Poeni, crudelitatem quoque adlii- 

 buisse dicuntur , quum in oris Sardinia navigantes repertos in mare , barbaro 

 jussu, prcecipitari juberent. 



Sed ab adversariis haec accipimus et fortasse ficta erant a Pcenis ipsis , ut , 

 timore talis rei peregrines, saepius piratas, averterent. Inimici etiam narrant 

 Sardos esse a Cartaginiensibus durissime habitos ; at falsa hssc videntur , etiamsi 

 S l .-Croix (i) fidem illis habeat, nam Sardinia a Romanis capta felix et opulenta 

 erat , et Sardi in bello secundo Punico contra Romanes toties arma capiunt , 

 ut Pcenis 'adjunct! jugum Romanorum excutiant. Ex fcederibus inter Romanes 



(i) De Tetat ct du sort de col. dcs anciens peuples , section re . , p. 43 et seqcj. 



