C " ) 



Hue usque conunuuem hominum civilatem , legislatorem , legem , societatisque 

 :ni( i< >rii. iirm nec non tuitionem nuncupavimus : an forte arbitraria locutione usi 

 essemns ? sin minus quaenam est eorum verborum potestas ? altior hie arcanisque 

 plena ad dicendum materia ingenii quo caremus conatus postularet. 



Iiu'tio fortasse . viri clarissimi . de civilis comunitatis constitutione politicisque 

 qiiibus regebatur . legibus scrmo habendus fuisset : sed gentium quasi instinctum 

 atque instructum secuti sumus , quae legibus nondum deflnitis utuntur , et jam in 

 societate degerunt, priusquam civilis communitatis vitalia atque viscera perscru- 

 tati essent. 



Haud perpendendum est,utrum vi primigeniae pactionis ortae sint societatcs ea- 

 ii 1 1 1 ii I in leges statutae. Haec quaestio prima fronte quamdam utilitatem praebet , quae 

 vero evanescit re penitus perspecta. 



Pro homiuibus insciis natura ipsa quodammodo pacta est, cum eis sympa 

 thiam , societatis amorem perficiendaeque virtutis cupidinem in animo defixerit , 

 invicta vi ut vitam incolumem felicissimamque degant , congregantur. Ilic est 

 consociationis finis , haec prima lex. 



Societas jam constituta sub duplici facie aspicienda est, nempe quoad inter- 

 na , atque externa negotia. Ejus conservatio exigit ut ex utraque parte gcneralis 

 regula describatur , cui subjiciantur cujusvis arbitrium atque sententia. Haec autem 

 regula lex est, quae primigenia utique essentia cons tat, sed varia juxta varias res 

 de quibus fertur, edicta continet. 



Publica dicitur si universes cives amplexa , eorum jura obligationesque ac mutua 

 inter eos et societatem vincula, generatim decernat. 



Civilis cum socios ut individuos complectitur , eorumque commoda et privata 

 jura describit. 



Criminalis dum delicta dcilnit , pocnas sancit et publicae actionis atque judicio- 

 rum formulas delineat. 



Quinimo societatis fundamenta jacet, cum reipublicae gubernacula constituit, 

 supremam auctoritatem dividit , et cuique sua officia imponit. Denique commu- 

 nem ordinem atque oeconomiam moderatur, siquidem tributa imponenda, pu- 

 blicarum opum usiuu , eas adaugendi aut saltern conservandi optimas vias statuat. 



7- 



