C 26 ) 



Romanes videmus jam sub regibus colonias deducentes , nt imperium exten- 

 derent et firmarent. At, regibus exactis, cum dissensionibus inter patricios ple- 

 bemque , patrum superbia laceraretur respublica et aegre populis vicinis resiste- 

 ret ; baud raro cernimus colonias desciscentes et cum hostibus ad invadendam pa- 

 triam junctas, quae eas tueri nequibat, vel quod colonias fortasse magis plebis partes 

 sequerentur atque impotentiam patrum Romas sustinere nollent. Tandem , quiete 

 domi restituta , majore ordinum concordia , et auctis rebus , Romani magna 

 cum prudentia coloniis in agrum bostibus ademtum missis usi sunt, non solum 

 ad tranquillitatem in urbe firmandam , deducta in coloniam plebis parte , quas 

 propter inopiam novis rebus studere potuisset , sed etiam ad ditandam hanc 

 plebem et praesidiis Romanorum civium occupandam Italiam. Quod quidem 

 fieri potuit , dum Romas adhuc mores incorrupti essent et plebs in colonias de- 

 ducta , ad agriculturam faciendam apta trium quatuorve jugerum sortem opulen- 

 tiam quandam haberet. Nam posteriores coloniae, temporibus civilium bellorum 

 factae, cum victores his in bellis militibus suis agros municipiis sociisque ademtos 

 distribuerent , successu magis caruere , quia veteran! ad vitam tranquillam mo- 

 destamque agricultorum redire nollent aut nequirent ( i ). Caeterum Romani colo- 

 nias tantas fecere , quse , tit praesidia , hostibus resistere agrumque suum tueri pos- 

 sent , attamen non nimias , ne colonia major potentiorque patria fieret. 



Cum patres brevi discerent justitiam optimum esse vinculum ad coloniam 

 in fide retinendam, legibus certis jura statuerunt, quibus coloni gauderent. Securi- 

 dum has semper summa potestas et imperium in coloniam mansit patriae , census 

 fiebat in colonia , secundum quern hasc armis tributisque juvare debebat commu- 

 nem patriam. Neque haec imperata denegabat si justa poscebantur } querebatur 

 tanlum, quod imperata modum excederent vel quod eis prasstandis esset impar (2). 

 Quod si tamen colonia juncta hostibus bellum intulerat patriae, Romani earn 

 majori cum severitate tractaverunt quam hostes reliquos. Testes Ardea , Nepete , 

 aliasque atque iuprimis Veliterni coloni, quas nocentissimos habuere, ut supra 



(i) Sallust. Catil. c. n. et 16. 



(a) Liv. XXYI1 c. 9 et 10. et IV c. 17. XXIX. c. i5. 



