Rcligio. 



Europaei Christiani colonias suas inter populos gentilium idololatria contami- 

 nates condidere ; sancta etiam religio baud raro causam speciemve attulit Barbaras 

 nationes subjiciendi. Non mirum igitur quod coloni non modo non ad paganorum 

 idololatriam transirent, sed etiam religio nexum inter patriam coloniamque 

 firmaret, quid enim filiam cum matre arctius conjungit? Jam primum religio 

 Christiana rituum suorum pompam , hierarchiam coenobiaque nee non morum 

 cultum atque scientias , quse earn comitantur , illuc transtulit 5 ex hisce quasi ex 

 origine multa alia instituta provenerunt. Una igitur cum rebus civilibus religio 

 sedem in India fixit. Sed ecclesiae instituta in coloniis Hispanias omni modo pen- 

 debant non a Papa , qui jus confirmandi solum sibi servaverat , sed a regis 

 arbitrio. Gallia clerum sub magistratuum civilium imperio esse voluit. Coloni 

 etiam, praecipue Hispani et Lusitani, Religionis Christianas gratiam et populis 

 subjectis tribuere conati sunt. Neque tacemus eos maxima saepe cum gloria contra 

 idololatriam barbariemque certasse. Missionum , quae vocantur , ardore feri homi- 

 nes in Nova California , atque in regionibus immensis quas flumina Orinoco 

 Maragnon et Paraguay permeant, ad veram religionem atque ad agriculturam 

 moresque mitiores pervenere } ultra penetravit vox docentis monachi quam 

 eladius dimicantis militis. Eadem fere , etiamsi minora , nunc tentant Britanni 

 in terra vicina Promontorio Bonas Spei. Ita Europaei resarciverunt tot tantaque 

 mala aliis nationibus illata. Religione etiam baud raro , inter Hispanos Lusitanos- 

 que , nigritarum servorum sors allevata , cum dominos ejudem fidei servos tarn 

 dure tractare puderet. Nexus inter populos subditos , colon os patriam que firmatus 

 est , quum omnes eodem modo deum colerent , clerici plurimi Europaei vel 

 saltern indigenae ex his orti essent , patriamque ut religionis communem fontem 

 respicerent. 



At ex altera parte baud raro superbia religiosa in coloniis quoque odia exci- 

 tavit victimasque quaesivit. Ista non modo, quum Americam primum Europaei 



