( io3 ) 



venerant , Daltnaticas quoque et Istriae terras sibi subjecerunt , in quibus syl - 

 varum raagna frequentia cr.it. Sylva sola Montonensis centum viginti millia 

 jugerum complectebatur . atque insignis praecipue fuit lignis ad naves longas 

 condendas idoneis . quorum species primariae fuerunt Ulmus . Quercus , Larix , 

 Pinus et Abies. Ex his iisdem sylvis . nostris adeo temporibus , immensa lig- 

 norum copia . navibus exstruendis apta . ab Austriacis producebatur . quam ut 

 aes alienum dissolverent . Anglis commiserunt : ; ex iisdem longum per tempus 

 Tullionenses pariter materiam obtinuerant, atque utilitas maxima erat, quam Venelii 

 ipsi, qui illo tempore maris principatum tenuerunt , ex his sylvis hauserunt. 

 Ceterum apud Venetios sylvae erant sive public/is , sive communes , sive privates. 

 Publicce sylvce omnes , Montonenses imprimis , dimensce et in mappis topo- 

 graphicis delinealae erant. Sylva quaevis per paries divisa, ut quotannis ex arlis 

 regulis caedi posset. Statuerunt , ut villae adjacentes quaevis delicta in sylvas com- 

 missa pnestarent. Praeter ministros saltuarios publicos et municipals , omnis adeo 

 civis jure prehendere , interrogare et constituere potuit eum , qui deliquerat. 

 Quodsi vero hie prehendi non potuit , pagus vicinus arborem ccesam ex arbi- 

 trorum sententia solvere debuit. Si quis vero tertio deliqueral, extra reipu- 

 hlicae fines exulabatur. Pagi , qui restituendum damnum illatum recusarant , 

 misso nonnunquam praesidio militari , ad satisagendum vi cogebantur. Sylvis 

 privatorum , earumque cultui et custodiae respublica se nullo modo immiscuit ; 

 caedere tamen arborem navibus aedificandis ulilem nemo, nisi auctoritate pu- 

 blica , potuit , neque hoc unquam permittebatur , nisi ea lege , ut in locum caesa: 

 arboris deinceps juvenis substituerelur. Givitas , quam arborem privatam emit , 

 eandem pretio solvit, quod turn in quovis mercatu solitum erat 5 et solvit simul 

 ac arborem receperat. Civitas praeterea , ubicumque privatus se sumtibus in 

 plantandis arboribus imparem dixerat , seu sumtus facere noluit , suis sumtibus 

 plantari jussit. Viri e senatu elect! sunt , quibus sylvarum cura peculiaris com- 

 mittebatur , et quibus cultus et custodia et Venditio demandabantur. Pariter 

 schola forestalis exstabat , cum ministerio rerum maritimaruin conjuncta , in qua 

 juvenes docebantur elementa Geometriae, artem delineandi et varies modos 

 plantandi et colendi arbores; in qua informabantur , quaa lignorum species in 



