( 224 ) 



vires omnes ad perfectionem , qui finis naturae ipsorum inditus est, atque vir- 

 tutem dirigerent. Verum anima ad corporis damnata hospitium , nullum cum 

 rebus extra se positis commercium inire potest , nisi ope sensuum. Materia igitnr 

 quasi interprete anima videt, audit, sapit, tangit olfacitque. Cujus autem astatis 

 non docuit experientia sensus tardos atque imbecillos miuistros terrena dumlaxat, 

 ut qui a terra sint, anhelantes pravisque deditos cupiditatibus, nedum ad verum 

 finem nos perducant , mille diversis erroribus viam pandere ? 



Fieri non poterat quin, qui mundi materialis elementa ita disposuisset , ut 

 omnibus eodem tendentibus , se invicem nulla destruerent, perturbationum quoque 

 animi nostri quas sensuum provocat aviditas , vim periculosissimam , adhibita 

 adversus nimios impetus vi moderatrice , temperaret. Vim autem illam moralem 

 nominamus conscienliam. Animus suae sibi dignitatis concius, et in se quodam- 

 modo ipso collectus , leges sibi et officia scribit , sensuumque evagationes terminis 

 quibusdam coercet. Homo intra vitae suae moralis fines conclusus dignitatis suae 

 ipse fit artifex, dulcesque libertalis fructus tandem percipit. Libertas enim utraque 

 moralis seque ac civilis obtemperatione legibus continetur! 



Actiones humanoa legibus rationis subjacent $ hunc habet sibi finem moralis 

 pbilosopbia proposilum ut illas leges a summo , unde consequuntur , principio 

 deducat derivetque. Omnis base doctrina versatur circa liumanam libertatem, 

 et ut in liberis pectoribus nata est , ita ad pectora refertur libera 5 hanc si de- 

 struas, homo machina erit, nee eo tamen perturbationibus minus subditus et 

 belluarum in morem omnis pendens a legibus mecbanicis atque organicis. Itaque 

 quagstionem de libertate proponere illius est scientiae quas omnibus modis actum 

 liberum investigat ; ad quam ut respondeat ab ipsa ratione argumenta arcessit , 

 quae quia plerique non attenderuut , fatalismum , ut vocant amplexi , insanis 

 rationibus libertatem humanam proscriptum iverunt , quasi nou paria essent habere 

 intellectum non liberum , et lacertos quibus uti non possemus , aut hoc illo 

 magis caderet sub consilium divini numinis ! 



Altera quoque gravissima quaestio ad philosophiam moralem pertinet , de summo 

 bono. Omnis liberi hominis actus , ex desiderio quodam aut appetitu oritur qui 

 ut naturas ipsius excellentiae conveniat necesse est. Aliquid scilicet in anima est 



