nisi affectus ejus foras ferrentur et tanquam assumpto corpore sese proderent} 

 boni nimirum syrapathiae stimulo moti, iion modo partem doloris, quo alium 

 affectum vident, in se transferre nituntur et sentiunt , verum et quod sentiunt 

 atque ut sentiunt externis actibus transferre conantur; et quidem hie animae 

 atque artifici quodam modo convenit , eo potissimum conteudentibus , ut id ex 

 promant , ilia quod senserit , hie quod excogitaverit. Ex quo facile colligitur 

 hominem in universum eo vel invilum agi a nalura ut campum sibi quemdam 

 largiorem aperiat, in quo moralern suam exerceat existentiam , internum inter 

 et externum libertatis usum intimam connexionera intercedere , hominemque 

 quae libere vota et desideria conceperit, libere corpore quodam eadem quasi 

 vestire posse. Quis enim homini denegaret facultatem quamdam agendi juste, 

 id est , secundum legem rationis ? Nemo sane , praster etim cui nihil referre vi- 

 deretur obtempereturne an non imperio rationis. Homines proinde qua sunt 

 entia moralia ration! soli subdita , praerogalivis quibusdam utuntur. Penes eos 

 esse legibus rnoralibus parere , vel hoc solo evincitur , absurdum fore rationem 

 ea, quae praestari nequeant , imperare : ex quo sane tantam esse intelligimus summae 

 legis atque libertatis humanse conjunctionem , ut altera ab akera pendeat, neque 

 hanc ab ilia divellere ullo modo possis. Et hinc libertas quoque nostra moralis, 

 sub cujus tanquam tutelaris arboris umbra jura nostra surgunt , et circa quam 

 tantopere laborarunt philosophi , nulla commodius via demonstrate aut a scep- 

 ticorum argutiis atque calumniis vindicatur. Cum vero sine libertale nulla esse 

 possit vita moralis, libertatem autem licentia destruat, scquilur hanc eamdem 

 vitae quoque moralis esse extinctricem , eumque qui injustitiae sese dederit , 

 spoliare se praerogativis illis pulcherrimis quas homini natura dedit, atque tu- 

 telam omnem , quam , ubi recte agimus , jure nostro requirere possumus , a se 

 repellere. 



Justam autem dicimus actionem queecumque obligationi morali non repugnat 

 vel hoc consilio ponitur ut obligationi morali satisfaciat, ita ut justum quid sit 

 vel injustum, dignoscere nequaquam valeamus, nisi naturam moralem noveri- 

 mus qua justitiae fons omnis concluditur foveturque. Quod si autem actionem 

 ration! consentaneam rite perpendimus , talem esse videmus quae uon sohtm 



