( 252 ) 



delictaque spectantibus contineri diximus , earn philosophia moral! non adjuvari 

 modo, verum totam quoque niti, et ii concedent qui caeterum anobis quam di- 

 versissima sentiunt : non quaeremus hoc loco quam plurimis partibus utraque 

 scientia invicem sese contingent et coalescant $ sed breviter tantum ostendemus 

 quis sit usus doctrinae moralis in solvendis difBcillimis quaestionibus , quas scientia 

 legum de poenis offcrt. Inter has vero quaestiones , sequentes potissimum notandae 

 veniunt : an civitali jus competat statuendi ac sumendi poenas, et si competat, 

 unde derivetur; qua? quautaeve esse poenae debeant , et quae hominum facta poenis 

 digna habenda sint F Quarum solutio possibilis nulla est , quae partim ex principiis 

 philosophies moralis, partim ex civitatisipsius notione (quae, uti dictum est, omnis 

 a scientia morali ducitur) non repetatur. 



Ab altera jam vidimus disciplines politicae parte media praestari , quibus a cri- 

 minibus et delictis cives prohibeantur 5 vindicla facinus sequitur. At concessumne 

 est ferenti leges poenas statuere ? cuiquamne homini hominem quocumque modo 

 laedere liceat, idne jus societati detur? Quidam punieudi jus hinc dedticunt 

 quod quilibet parte suas libertatis , priusquam societatem iniret ad reliquam li- 

 bertatem tutandam , cedere debuit , idque non pauci probarunt et magriopere 

 latidarunt } a quibus nos petemus quomodo factum sit ut natura hominem homini 

 jure parem reddiderit, eundemque ad societatem pradestinaverit , simul autem 

 voluerit ut ab ipsa jam nativitate parle sui juris spoliaretur? Nonne qui dat, 

 et recipit vel minimam illius quod dederit partem , imbecillitatis movet suspi- 

 cionem ? Nonne hasc ratio explicandi juris puniendi, primitivam socielatis notionem 

 evertit , quippe quae non diminuendae sed defendendae augendjeque hominum 

 libertati destinata est? Hie autem iterumfons adeundus est unde civitas derivator. 

 Sicuti a natura societati hoc oflicium est , ut sese tueatur et perficiat , ita ipsi a 

 natura jus est concessum , non modo defmiendi quidquid saluti tranquillitatique 

 suae adversatur, verum et efficiendi ne tale quid committatur, jubendique ut, si 

 delictum quodvis commissum sit, damnum ex eo illatum reparetnr. Si nulla 

 legum vis est absquemoribus, certum quoque est adversus animi humani impetus 

 earum vim nullam esse , nisi vi quadam armatae sint , qua temperatio et reverentia 

 in eas extorqueatur. Extra civilem etiam statum , vel , ut aiunt , in stutu natura; 



