(3oi ) 



ut alii in tali relatione cum aliis versentur, ut hi cupere debeant se cum illis 

 junctos manere. Hoc vero fieri nequit nisi rem gerentes opinionem publicam 

 sacram habeunt. 



Reipsa , si populus rem gerentibus confidere non potest , bi sua ex parte populo 

 corifidere non poterunt . ideoque illis facultus deerit muncribus suis in publicam 

 prosperitatem fungendi. Hanc seutentiam mox explanabimus } snl'ticit hie ut jam 

 perspiciatur opinionem alterum , cum virtute , societatum civilium existential 

 fundamentum essc. 



Opinioiiis publicae libertas autem non modo uecessitatis , imo etiam justitias 

 est} nimirum: homo societatis civilis membrum evadens , juribus sibi a nalura 

 concessis non renuutial; legum jugum non recipit, ut tyrannide opprimatur : 

 e contrario , tantummodo libertatis suae physicae renuntiat , ut civitatis bene con- 

 stitutor beneficiis fruatur : Ex fuudamentis reipublicae , inquit Spinosa , eviden- 

 lissime scquitur fmem cjus ukimuni non esse dominari , nee homines metu 

 retiuere et altcrius juris facere , sed contra uiiumquemlibet metu liberare , ut 

 secure, quoad jus fieri potest, vivat; hoc est, ut jus suum naturale ad exis- 

 tendum absque suo et alterius damno optime retineat. Non , inquam , finis 

 reipublicae est homines ex rationibus bestias vel automata facere , sed contra , 

 ut eorum meiis et corpus tuto suis functionibus fungantur , et ipsi libera ratione 

 utaiitur: et ne odio , ira , vel dolo certent, nee animo iniquo invicem fe- 

 rautur. ( Tract, theol. pol. , cap. XX. ) 



Imo cum omnes cives potestalis in civitate agentis actibus obligentur , sequitur 

 eosdem jus habere haccce acta examinandi atque perpendeiidi, potestatique de 

 iis lumen praeferendi. Jure, inquit idem philosophus , ex proprio decreto unus- 

 quisque tantum cessit, non aulem ratiocinandi et judicandi; adeoque salvo 

 summarum poteslatum jure , nemo quidem contra earum decretum agere potest , 

 at animo sentire et judicare , et consequenter etiam docere , modo simpliciter 



- tantum dicat vel doceat : et sola ratione , non autem dolo , ira , odio , nee animo 

 >> aliquid in rempubiicam ex auctoritate sui decreti introducendi , defendat. Ex.gr., 

 si quis legem aliquam sanae rationi pugnare ostendit, et propterea eamdcm 

 abrogandaqo esse ceuset 5 si simul suaoi sententiam judicio summae potcstatis 



