(3o4) 



pugnarent : unde omnia negotia itnpedirentur aut adverse animo gererentur , unde 

 ubique perturbatio ac discordia } sed praeterea imperautes , continuo impediti , 

 malum cohibere non possent , irritationemque suscitarent quse produceretur diu 

 adhuc postquam cedere coacti fuissent 5 quoniam , denique , si populo morem 

 gererent , nonnisi breve malum enasci posset , eo quod hie , mox experientia 

 imperahtiumque ac prudentium monitis doctus , errorem suum agnosceret eumque 

 rejiceret 5 simulque rem gerentibus gratias ageret ob id obsequium 5 ita ut hi , 

 sic populi fiducia sibi conciliata , facile similes errores in posterum impedirent. 

 Illud revera in Anglia Americaque videmus , ubi rem gerentes , nationis fidncia 

 potiti, earn ad altissimam prosperitatem , nullis fere, nisi interdum et quibusdam 

 de rebus, obsistentibus , ducant. 



Non conlendam tamen quodlibet imperium opinione publica innixum continua 

 prosperitate necessario fruiturum esse j namque variis causis cujuslibet regionis 

 prosperitas cohiberi potest. Sufficit ut probaverim sine hac opinione , nullum 

 imperium prosperitate frui posse. 



Altera adhuc ratione , silentio non pratermittenda , opinio in civitatum pros- 

 peritatem influit } scilicet : artes et discipline , deficiente opinione , vix proficere 

 possunt } namque in civitate ubi opinio libera non est , silebunt viri illi quorum 

 opera , libere scripta , praelectionesve , libere habitte , si nonnunquam erroribus , 

 maculautur , saepius lumen profundunt , sicque ad populi culturam industriamque 

 nonnisi cum cultura progredientem , promovendum , plurimum conferunt, po- 

 pulusquc in eodem statu remanebit. Nee omittam haec opera hasque pra3lectioues 

 virorum doctorum , mores emendare , et quod maximi est moment! , opinionem 

 publicam proferre , ei lucem praeferre. 



Hisce de civitatum prosperitate expositis , ad res non minoris momenti atten- 

 dendum est $ scilicet ad earumdem potenliam atque vigorem. 



Rem gerentes , industrial favendo , suo erga opinionem obsequio , vim suam 

 politicam ut et civitatis vigorem firmant ; namque primo nonnisi ex opinioue 

 tributa proprie exigi possunt. Sic, v. g. , tributa in merces imposita nil aliud 

 suut ac mulua pecunia a venditore emptori credita: atqui quomodo hanc pecu- 

 niam venditor credere audebit , nisi maximam in rem gerentibus flduciam habeat? 



