( 3o6 ) 



bcllati , cruentum Romania bellum inferunt. Contra , Gorbulo prudent! justoque 

 imperio Belgas Romanis devincit 5 Claudiusque , jus honorum eis concedens , 

 cerium firmissimumque Romano imperio presidium adjicit. Inde sane sapiens 

 Solo dicebat civitatem perfectissimam earn esse , in qua injuria ultimo civi illata , 

 ab integra societate sentiebatur. 



Denique , et hoc est maximi momenti , sola morum egregiorum servandorum 

 ratio base est , ut legum amor incitetur 5 quod jam probavimus exemplo impe- 

 riorum in quibus maxima adhibetur severitas , ut in Japonia et apud Sineiises, 

 ubi suppliciorum numerus ctun legum crudelitate crescit. Alqui manifestum 

 est hnnc amorem sine publica opiuione existere uon posse 5 et quemadmodum 

 apud populum virtute non praeditum opinio stare nequit , sic unum inter maxima 

 opinionis beneficia illud est , quod nempe ad morum integritatem potentissime 

 confert. Etenim opinio plures homines a vitiis crimineque arcet, quam poenae 

 ac supplicia} ita ut in civitate in qua viget salutare opinionis imperium, civis 

 magis pudorem timeat quam multas, dolorem et mortem ipsam. Hoc sane in 

 menle habebat Cleobulus , cum diceret optimam civitatis formam earn esse , in 

 qua vituperatio magis quam poena timebatur. 



Vis-ne hujus opinionis in moribus efficienliae exemplum manifestum ? Attende 

 ad illud quod quotidie nostris sub oculis jacet, nimirum: agente vetere prae- 

 judicio , comoedi fere omni omnino existimatione carent $ ita ut quacumque vitae 

 ratione utantur, majore minoreve reverentia non gaudeant. Quid inde fit? Po- 

 tenti pudoris frceno destituti , opinionisque stimulo non ducti , saepius turpem 

 vitam degunt. Praejudicium illud , igitur , nou modo injustum est , sed etiam 

 funestissimum ac fere inhumanum. Opinionem meam probat exemplum re 

 gionum in quibus melius habentur , ut in Germania , ubi scilicet plerique me- 

 lioribus utuntur moribus. 



Sed ad civitatum felicitatem vigoremque praeslandum , requiritur praesertim ut 

 opinio una sit. Ex quo base conditio , causa quacumque , tollitur , nascuntur bella 

 ista intestina , omnis generis calamitatum lam ubera, quae Persarum imperium 

 debilitarunt , Graeciam lyrannidi tradiderunt} Romam in vincula conjecerunt 5 

 noslraque ctiam rctate infelicem Hispaniam dilacerant. Imo , in tali rerum con- 





