(3o 7 ) 



ditione, si populus finilimus, hac pcrturbatione utens, civitalem sic dissociatam 

 aggreditur , earn facile subigit. Sic Poloaia Russia? , Austria? atque Borussiac 

 praeda facta est. 



Quod si opiuionis unitatis defectus tam funcstos exitus non semper habet , 

 semper tamcn unanimitatera illam tollit , non minus civilatum vigori ac prospe- 

 ritati , quam familiarum lelicitati nccessariam. 



Quod ad hauc rem attinet . conscientiae libcrtatem tollcre , inter aggressiones 

 contra opiuionis uuitatem , minima non est , neque minus peruiciosa. In uni 

 versum enim hie est istius tyrannidis efTectus , ut alicujus populi partis opinionem 

 l.rd.it : unde nascuntur inter utrasque populi partes odium, diflidentia ac invidia, 

 quae longissimo temporis discursu vix evanescunt. Deflendum hujus rei exem- 

 plum fere hue usque nobis obtulerunt septentrionales meridionalesque patriae 

 noslrac provincial, quippe qure multis sacculis conjunctas, funestissimaqtie ac ini- 

 quissima istius Philippi II imperio divisae , nonnisi sapientissima prudentissimi 

 principis nostri agendi ratioue ad antiquam concordiam redierunt. 



Aliis vero rationibus adhuc eadem intoleranlia civitatum vigori funesta cvadit. 

 Nimirum : primo pars exagitata , tantum abest ut lollatur , ut contra invalescat ; 

 namque ejus membra doctrinam suam tune sanctiorem habent 5 omnesque sensus 

 coeunt , ad ei ildem servandam. Si vero posthinc eadem pars superior evadit , sua 

 vice vexatores suos vexat : quae omnia civitalem vehementibus ilmestissimisque 

 motibus alik iunt. Illud satis superque probant foederatorum holla , in Gallia ; 

 variaque bella propter eamdem causam apud Germanos gesta. 



Praeterea externi mercatores non venient in' regionem ubi castigantur ii qui 

 non sentiunt ut incolae } el hoc adeo verum est , ut in omnibus portubus , in civi- 

 tatibus etiam aliorum riluum minime tolerantibus , ut in Htspania , Anconae , etc., 

 in omnes ritus plena indulgentia admitti debuerit. 



lino nil magis civium migrationcs provocat quam in conscientiam tyrannis : sic 

 mo'nachi et inquisitorum fidei sic dictorum collegium , IVIauros Judaeosque op- 

 primendo, Hispaniam populabantur , industriamque pessutndabant. Sic foedera- 

 torura bella , Nannetensisque edicti rescissio Galliam magno civium industriosorum 

 numero , ideoque plurimis prosperitatis ekmeutis spoliabaut : et in patria nostra 



39- 



