( 328 ) 



vulgo hiclusae,moribuspurisutunlur,eflicicntiamque ferenullamhabent in virorum vitam ; civesque 

 inter se minus communicant in his civitatibus, ubi quilibet, tariquam superior simul et inferior , 

 potentiam arbitrariam exercet ac patitur. 



Quod ad theocratiamattinet,haec civitatum despoticarum numero quodammodo adscribi potest. 

 In ilia autem civitatis forma, religionis stricta observatio ejusdemque amor imperil principium fiunt, 

 ac rerum publicarum cardo. Inde mores ibi honoratiores minusve honoratas partes agent , ex reli- 

 gionis praestantia ; felicitasque ac vigor civitatis ab hujus praestantiae gradupeiidebunt, simulque a 

 curaquacum religioni obtemperabitur.lllud manifesto probant Hebraeorum historia, hujusque 

 variae epochae. 



(JNbtal.) Si, ut probavimus, opinio civitatum felicitatis, prosperitatis atque vigoris conditio 

 necessaria est, asseri potest felicitatem, prospcritatcm atque vigorem cum dcspotismo insociabilia 

 esse : quod enirn unquani imperium despoticum exstitit, in quo principis ministri, ipsi totidem 

 tyranni non cvaderent,majoremque domino suo tyramiidem non exercerent? in quoprinceps omni 

 ratione non uteretur ut ex civium opibus partem quam maximam depromeret , et in quo , ideo , 

 palatia divitiis cumulata non essent, dum plcrique civium rebus ad victuin necessariis carcbant ? 



Etiam quot et quanta mala ex opinionis defectu in his civitatibus nascuntur! ut vero rei maximi 

 momenti acquiescamus, ad ea attendamus qua; publicam prospcritatem spectant : Dans les E tats 

 despotiques, inquit Montesquieu, oul'opinion est nulle, Pusure est inevitable, chacun aug- 

 n mentant le prix de son argent a proportion du peril qu'il y a a le preter. La misere vient done 

 de toutes parts dans ces pays malheureux. Tout y cst ote, jusqu'a la ressource des emprunts. Un 

 marchaud ne saurait done y faire un grand commerce, parce que s'il se chargeait de beaucoup de 

 merchandises , les interets s'eleveraient au-dessus des profits. 



Le gouvernernent ne saurait etre, iriuste sans mains qui exercent ces injustices : or ces mains 

 s'cmploient aussi pour elles-memcs : le peculat y est done iiaturel. (Esp. deslois,!. V, ch. XV.) 

 Imo addere possumus ob hunc peculatum bonorum proscriptiones ibi necessarias fieri; namque 

 praeter quam quod populum consolantur, maximum fiunt tributum ad imperii egestatem minuen- 

 dam , quodque ex civibus , peculatu isto dc pauperitatis , non amplius exigi posset. At ista; proscrip- 

 liones, ad malum unum levandum necessariae, dominium incertum reddunt, quod prosperitati 

 publicss fuiiestissimum est; namque prima et agriculturae et commercii prosperitatis conditio est 

 bonorum ac personarum sanctitas : ante omnia requiritur ut productor frucluum laboris sui 

 percipieiidorum certior sit. Sic in Turcarum imperio, v. g., ubi nil sanctum est,divites,cum 

 continuo spoliationibus objecti sint , thesauros suos conditos detiueiit, agricultoresque agros suos 

 incultos relinquunt. -- In Syria , ubi Pacha? incolas spoliant , hi saepe domus suas dcserunt, per turbas 

 vagantur, ct nonnunquain per latrocinia ct rapinam vitam tolerare conantur. In multis Italia? 

 partibus et pracsertim inllispania, hoc respectu omnino despoticis, ubi personarum securitas tarn 

 saepe violatur, industria ctpraecipue agricultura Luiguidassunt ; et haec est ; cummorum depravatione, 



