70 COMMENTATIO 



gis praecepto, altera ipsius rei naturae necessi- 

 tate. 



Constans est juris, tarn nostri quam Romani, 

 regula, actori incumbere onus probandi (i), qua 

 cum creditor sive actor in specie , de qua agi- 

 mus, nusquam liberetur, ea et hie valere de- 

 bet. 



Alteram autem rationem, cur creditor causam 

 probare debeat , hide petimus , quod altera opinio 

 ad abstirdum ducere nobis videtur. Nimirum , si 

 debitor! onus probandi incumbit , probare debet, 

 obligationem causam non habuisse , et sic ad im- 

 possibile cogitur , nam negatio probari nequit, 

 nisi in se habeat affirmationem , ex cujus veritate 

 negatio deducitur (2); unde neque hodie negligi 

 possunt verba Pauli: ei incumbit probatio, 

 qui dicit, non, qui negat " (3). 



Quod autem modo diximus , negationem turn pos- 

 se probari , si in se affirmationem habeat , illud 

 hie locum non hcbere , in promtu est , nam , quam- 

 vis probaverit forte reus , hanc vel illam obligatio- 

 nis causam non fuisse, hoc non impedit, quomi- 

 nus aliam habere potuerit ; dum ab altera parte 



cre- 



(O Vid. Lex. XXI, ff. de prob. et praes. . 4, Instt. de Le. 

 gads et C. C. art. 1315. Add. Voet, ad 1. Tit. ff. n. 9. 



(2) Cf. oranino hac de re Voet, 1. 1. n. 10. 



(3) Vid. Lex. II. ff. hoc Tit. Vid. Lex. XXIII. Cod. ibidem 

 et Lex. X. Cod, de non num. pecun. 



