(38) 



philosophica meditalione originem desumente historice deducendas esse , eo quod , 

 contrarium si fiat , justitia , reipublicse conservatrix facile in merum arbitrium 

 transiret. Jam vero qua?io : Nonne legum scnsus explicandus F Nonne casus 

 particulares legibus receptis subjiciendi sunt? Nonne, si hisce in rebus aliquid 

 peccemus, legum finis pervertitur earumque beneficia in maximum civium ma- 

 lum immutanturF Quis vero explicandi etsubsumendi leges prater Philosopliiam 

 statuilF De Logica ilia natural!, de qua multum non raro clamoris est , non 

 loquor, eo quod ridiculum esset inquirere : Utrum melius sit, duce conscientia 

 legum agendi agere, an sine ilia conscientia (*)? 



Sed sublimiori adhuc sub respectu in vita sic dicta activa, quas omnis aut 

 in aliorum dicenda causa, aut in ferendo judicio, legibus conformi versata est. 

 jurisconsultus Philosophise praeceptis juvatur. Proposita enim de crimine diju- 

 dicando quasstione, fuctis solis , quid juris sit, non semper cognoscimus : respi- 

 ciendae non raro , imo semper animi afFectiones , a quibus crimen originem 

 deducit, quarum influxu omne quodammodo arbitrium liberum, omne judi- 

 cium tollilur. Quarum naturam et vim si quis nou noscat, quomodo judex 

 justitiam exercere potestF Sed afFectiones animi quales sint et quid efficiaut, 

 Philosophia magistra discimus. Inde judex non philosophus furem amore libe- 

 rorum factum , homicidamque ira et furore extra se raptum eodem modo ad 

 suppliciura dabit , quo diabolicos legum contemtores , qui adversus omnem 

 humanitatem sana mente et seria meditatione bellum movent. Factum enim 

 idem propositum est, licet animus, cui originem debet, ita diversus sit, ut hi 

 ad legum rigorem tractandi, illius generis homines aut in nosocomium aut ad 

 presbyterum mittendi sint. Leges quales sint, in jure criminali facile compre- 

 henditur; usus legitimus autem omnium difficillimus est (**). 



Sed leges ipsas cuinam debemus F Oriantur enim oportet, antequam vim 

 obligatoriam nanciscantur. Jam vero quaero : Utrum legum latarura historia ho- 

 mines illos sola memoria valentes , qua ab aliis sibi tradita circurnferunt , primos 



(*) Conf, Cicero de fin. Bonorum III, 21. 



(**) Conf. Mauchart : Allgemeines Repertorium fur empirische Psychologic. Tubingen 1799. 



