et justitia gnbernatrice regebatur. Summa huic populo antiquitus virtus, mOrum 

 severitas et mirus quidam libertatis et jusliticc amor. His auspiciis , faventibus 

 Diis, juris Romani prima elementa nata sunt, longe antequam sub imperatorum 

 tyrannide hie populus corruptis moribus collapsa virtute et in patriam pietate , 

 prorueret. Jam ante Ciceronis aetatem immortalis ilia XII Tabularum lex lata , 

 certi populi mores , peritorum responsa summis honoribus babita , maxime 

 autem Praetorjs Edictum , VIVA vox JURIS CIVILIS ! sapientissimas et accuratissi- 

 mas juris regulas , ac saluberrima et per temporum seriem probata publica ins- 

 titula attulerant , ceterno (juodarn et admirabili juris fundamcnto cons- 

 titute. Haec jura prasclara optime ordinata vitreque civilis et commerciorum 

 necessitatibus prudentissime accommodata, postea per tria saecula a summis, quos 

 ulla vidit cetasl jnrisconsullis innumeris libris explanata , accuratissima in- 

 terpretatione definita et dilatata , et perpetuo a publicis et privatis viris emen- 

 data sunt. Solum inter omnes populum Romanum Jurisconsultos habuisse , 

 non immerito dicitur. Hi enim summum ingenium cum eximia eruditione et 

 mirabili arte conjuuxere} ac omnes leges subtilissime interpretari et de omni 

 quaestione verissime respondere noverunt. Eos inter erudilissimos et gravissimos 

 suorum temporum viros fuisse et omnium disciplinarum et Grascorum inprimis 

 philosopbiae peritissimos, ex mille monumentis elucet. Inde ilia Romanas juris 

 prudentiae prtestantia^ inde ilia, quam omnia ei sascula tribuunt, non peiilura 

 fama ! Eorum scientiam artemque Philosopborum princeps LEIBNITZIUS malhema- 

 ticis disciplinis asquiparat, (*) cum versatili animo quascunque juris quaestiones 

 tanquam matbematica problemata , certam regulam stride observantes , resolvendi 

 summa pollerent dexteritate. SABINUS, JCLIANUS , SCJEVOLA, PAPINIANUS , CAITJS, 

 PAULUS , et ULPIANUS illi sunt coryphaei , quorum unus quisque instar omnium ; quo- 



(*) LEIBNIT. Op, Vol. IV. t. 3. p. 267. Dixi saspius, post scripta geometrarum nihil extare 

 quod vi ac sublilitate cum Romanorum Jureconsultorum scriplis comparari possit; tantum nervi 

 inest tantum profunditatis, Et. Ep. T. i Ep. 119. 190. Digestorum opus vel potius auclorum, 

 unde excerpta sunt , labores adiniror, nee quidquam vidi, sive] rationum acumen sive diccndi 

 cervos species, quod magis accedat ad matliematicorum laudem. 



