304 LIB. XF. A U D I T U S. 



nicam exponamus, quam quidem tenemur rationem reddere, cur certi 

 colores placeant, cur certus acrimoniae gradus fapida corpora faciat , cur 

 pipillarum cutanearum in definita proportione fridarum fremitus volupta- 

 tem efficiat. 



§. XIV. Caufa effettus mufices. 



Certum eft in onini homine , etiam quam maxime mufices ignaro, alios 

 fonos & fonorum fucceffiones aliosin anima adfectus generare ; neque dubium 

 eft, celeritatem (g), fonosqae acutiores laetitiam , fonos vero graves & 

 lenttim melos triftitiam efficere, ut in his exemplis maneamus ; alios for- 

 tes & una veloces fonos animum, etiam animalibus , addere. Ipfi barbari 

 fluvii Orenoko accolse graviffimis fonis, quos ventribus repetitisadeamdem 

 tubam adaptatis prr5ducunt„ adeo trifte faciunt mekft, ut nemo moestitiae 

 poffit refiftere, qu»e exeoinftrumento nafcitur ( h ). Ipfi mtsfici docent lae- 

 tos, teneros, plenos mjjefhte, aliosque modos ( i ) certa vocis tempera- 

 tione producere, methodtrmque ergo docent, qua defideratus animi rdfe- 

 clus obtinetur. Neque adeo aut veteribus hiftoricis, graecorum & fcandina- 

 vorum , fidem negavero , qui a peritis muficis quoscunque imperatos animi 

 adfedlus in illuftribus auditoribus excitatos narrant ( l ). Amurates IV. faevus 

 fratrum exterminator, a perito Pfalterii magiftro eo eft reda&us, ut & ei, & 

 amicis vitam condonaret , & ipfe demum ( m ) lacrumas non contineret. 



Mihi quidem res non adeo difficilis videtur. Lsetitiam nempe homines 

 excitatis & celeribus fonis, triftitiam lentis & gravibus ab ipfa natura do&i 

 exprimunt: omnino uti frontem in laetitia explicant, caperant iideminira. 

 Quare ex lege adfociationis (;z) idearum, celeres foni eum in cerebro & 

 in mente ftatum revocant, cujusfigna funt ii celeresfoni , & graves pariter 

 eum animi adfedum reftituunt , cujus diale&us in gravibus tonis eft. Omni- 

 no uti etiam geftus pantomimorum , per folam idearum adfociationem , 

 Isetos, venereos & triftes adfe&us apud Veteres excitabant. 



Denicpe 



(g) Cheynb/» : i. infirm. p. 177. 



( b ) G u m 1 l, l a Hifi. natur. de fOrenoq. T. I. p. J 20. 



( i ) Brkard art. de Cbant. p. 28. feqq. 



( k ) Non facilem fe praebet Jobaunes Wallis Vbil. traitf. 11. 14.?." 



(/) Le Cat p. 2«6. Rogrh p. 101. 103. 104. 10 j. Auttor. /, ? Amattur* 



(>«) D. Cantkmir in bisloria Tttrcica. 



(») Vide hacL.£XVII. 



