89 



toebrengende, sulke saaken in 't werk stellen. Want soodanigen 

 medicament berooft het lighaam van de dunne stofte, die de me- 

 nigvuldige vaatgens, leggende in de bolligheden van de darmen, 

 uyt de chyl soude overgenomen, ons bloet en andere sappen 

 verdunt, en voedsel toegebracht hebben. Ook blykt klaar, dat 

 meest alle de geene die heden door purgeren verscheyde afgan- 

 gen hebben gehad, des anderen daags hardlyvig sullen syn, 

 welke hardlyvigheid alleen veroorsaakt werd, beeld ik my in, 

 omdat het lighaam des daags te vooren, door het ontydig weg- 

 stooten van de chyl, gebrek aan genoegsamen vogt geleden heeft, 

 nu alle de vogt uyt hetgeene men genuttigt heeft, soodanig uit 

 het lighaam heeft overgenomen, dat de excrementen hard syn." 



Ook had hij dikwijls langdurige gesprekken met geneeskundi- 

 gen over de voeding en de verteering der spijzen, over de cir- 

 culatie van hel bloed door het ligchaam en over de bestrijding 

 van de toen heerschende meening, dat het bloed, door de lucht 

 die in de longen door het inademen komt, in een gistenden toe- 

 stand geraakt. Hierover laat hij zich aldus uit 1 ): „Ik heb sedert 

 eenige jaren tegen verscheyde doctoren tragten staande te hou- 

 den, dat 'er geen fermentatie in het bloed is, en onder anderen 

 ook op wat manier ik my imagineerde, dat het bloed door het 

 lighaam wierd voortgestooten, hoe hert en pols in een koortsige 

 stark slaande, egter de circulatie van het bloet (meest) langsa- 

 mer is; hoe onse vlees draatjens, schoon er geen bloedvaatjens 

 door loopen, egter van het arteriaal bloed gevoed weiden; hoe 

 de spys in de maag en darmen verbryselt werd. Onder de doc- 

 toren was er een die my meenigmaal quam besoeken; dese 

 verhaalde in presentie van andere Heeren, dat hy een groot ge- 

 vallen had gehad in myne stellinge; dat hy laatst van my ver- 

 trekkende met nog een doctor, die in 't geselschap was, den 

 gantschen nagt, over myne redenen, die ik gewisselt had. hadde 

 gephilosopheert; dat hy daarover soude schryven, maar my de 

 eer soude geven, alsoo hy met een ander zyn gedagten niet 

 wilde pronken." 



Leeuwenhoek had echter ook zonderlinge denkbeelden over 



') 38ste Brief, blz. 21. 



