77 



kinderkens, en soo voorts en andere dingen na yclers aard." 

 Waarna hy laat volgen: „'t. Is waar dat de Heer Bontekoe my 

 veel maal met geselschap is wesen besoeken, maar ik heb nooit 

 tegen hem, ofte tegen iemand ter wereld, die redenen gebruikt, 

 dat 's menschen sperma vol is van kleine kinderkens, maar wel 

 geseid, dat het vol is van levendige dierkens of wormkens die 

 lange staarten hebben" .... „Ik moet dan klaagsgewijze zeggen, 

 hoe dat men myne redenen niet alleen verdraait, of die qualijk 

 voort seid, maar zelfs die op het papier met den druk komt ge- 

 meen te maken." 



Als een staaltje van de wijze waarop de waarnemingen van 

 Leeuwenhoek zoowel van hel ontdekken der diertjes in het wa- 

 ter, als in het sperma werden gecritiseerd diene het volgende 

 curieus versje, dat ik in een oud geschrift ] ) vond. Daarin wordt 

 op ironische wijze de bewering van Leeuwenhoek van het vin- 

 den van levende diertjes in verschillende vochten enz. en dat 

 hij wormen meende te zien, waar anderen niet het minst daar- 

 van konden bespeuren gehekeld, de schrijver is overtuigd dat 

 men over zijne waarnemingen hetzelfde oordeel kan vellen dat 

 Dr. Becker in zijn „Narre Weisheit und weise Narheit", 1682, 

 n°. 38 heeft aangevoerd: 



„Die welt still steht, 



Und nicht umgeht, 



Wie recht die Gelehrten meynen; 



Ein jeder ist Seines Wurms vergewyzt, 



Copernicus des Seines, 



Und also Herr Lewenhoeck des Seinen". 



Onder de scherpste tegenstanders van Leeuwenhoek, niet al- 

 alleen bij zijn leven, maar zelfs na zijn dood, moet men zijn 

 land- en tijdgenoot Hartsoeker rekenen. Deze geleerde, wiens 



l ) „Anleitung zur historie der medicinischen Gelahrheit von Gottlieb 

 Stolle". Jena, 1731, 4°., 3de Th. S. 535. 



Deze en vele andere bronnen werden mij met groote welwillendheid ver- 

 strekt door den Hoogleeraar Dr. Groshans, wiens rijke verzameling boe- 

 ken ten allen tijde mij ten dienste stond. 



