31 



van 14 Maart 1678 van de „ Royal Society" ] ), ten gevolge van 

 het te vergeefsch opsporen van de kleine diertjes in peperwa- 

 ter door Leeuwenhoek waargenomen, hetwelk hem nu bij het 

 gebruik maken van zijn verbeterde inrichting van zijn microscoop 

 gelukte. 



Hij bezigde daartoe een enkelvoudig microscoop, gemaakt uit 

 een klein glasholletje, waardoor het voorwerp buitengewoon ver- 

 groot kon worden, welk bolletje hij, met de lamp, van een gla- 

 zen draad smolt. In 1668 vervaardigde Hartstoeker 2 ) op derge- 

 lijke wijze glasbolletjes, die vrij goed waren en hun vergrootend 

 vermogen moet zeer aanzienlijk geweest zijn. 



') Birch, t. a. p., pag. 393. 



■) Nicolaas Hartsoeker was een beroemd Nederlandsen Natuurkundige 

 en werd in 1G5G te Gouda geboren. Zijn vader was Kemonstrantsch pre- 

 dikant te Rotterdam. Hij was bestemd voor den geestelijken stand, 

 doch wijdde zich, tegen den zin zijns vaders aan de Wis- eu Natuurkun- 

 dige Wetenschappen, zoodat hij, ten einde zijn vader niet zou ontdek- 

 ken, dat hij des nachts studeerde, de dekens van zijn bed voor de ven- 

 sters van zijn slaapvertrek spande. Hij betaalde zijn onderwijzer die hem 

 ook optische glazen leerde slijpen, van zijn zakgeld. Het toeval bracht 

 hem tot eene belangrijke ontdekking. Opgemerkt hebbende, dat het einde 

 van een glazen draad, in de vlam eener kaars gehouden, eene bolvormige 

 gedaante kreeg, en dit verschijnsel toepassende op de proeven, die hij 

 Leeuwenhoek had zien doen, vervaardigde hij daarmede microscopen, die 

 hij beweerde die van Leeu enhoek te evenaren. Deze was geen vriend 

 van hem, omdat hij voorgaf de ontdekking der zaaddiertjes reeds vóór 

 hem gedaan te hebben. Hoe Leeuwenhoek over hem dacht, blijkt uit een 

 brief d.d. 9 December 1G98 (113de Brief, blz. 63) aan Harm. van Zoelen, 

 Oud-Burgemeester van Kotterdam. „ Wat voor een persoon desen Hart- 

 soeker is, weet ik niet, omdat er meer zijn, die den naam van Hartsoeker 

 voeren, en ten mynen huyse zijn geweest, en ondei anderen veel jaren ge- 

 leden, een out bedaagt man, die men tot my seyde, dat een prediker van 

 de Remonstrantsche gemeente te Rotterdam was, by sig hebbende een 

 soon, die een jong student was, en welke toen van syn vader veelmaal 

 wierde aangemaant, om naeuwkeurig toe te sien, want ik saaken vertoonde, 

 soo als den Prediker seyde, die noyt in de Werelt waren kundig ge- 

 weest" „Dat de Heer Hartstsoeker de woorden voert, dat hy na syne 



kennisse, de eerste van allen is, die het saad der dieren met de vergroot- 

 glasen heeft beginnen te ondersoeken, komt my vreemt voor" enz. (Hier- 

 over later). 



