n 



Sept. 16. Johannes Ham, Philosophiae studiosus ann. 20, by An- 

 neken Schepsel in de Nieuwstraat.". Het behoeft geen verwonde- 

 ring te baren, dat Ham als student in de philosophie werd in- 

 geschreven en later bij Leeuwenhoek voorkomt, als student in 

 de medicijnen, daar de beoefening van verschillende vakken 

 van wetenschap niet zoo gescheiden was als thans. De Hoogleeraar 

 Theodor Craanen, wiens neef onze Ham was, was bijvoorbeeld 

 ook Doctor in de philosophie en medicijnen en doceerde zelfs 

 deze beide vakken. Daar nu verder geen bijzonderheden meer 

 omtrent den levensloop van Ham kunnen medegedeeld wor- 

 den en hij ook, volgens gedane nasporingen, noch te Leiden, 

 noch te Harderwijk gepromoveerd is, zoo behoort het niet tot 

 de onmogelijkheden, dat. hij, na zijne studiën te Leiden te 

 hebben volbracht, den graad van Doctor in het buitenland, 

 bij voorbeeld aan eene Duitsche Hoogeschool verkregen heeft, 

 eene handeling die niet zonder voorbeeld is. Ham is vermoe- 

 delijk in 1650 of 1651 geboren, blijkens zijn inschrijving in 

 September 1671 te Leiden als student, toen hij den leeftijd 

 van 20 jaren bereikt had. Met minder juistheid nog is zijn 

 sterfjaar op te geven, hoewel met zekerheid is vast te stellen, 

 dat hij in 1723 nog leefde, daar Ham toen, blijkens de stads re- 

 keningen van Arnhem, voor de derde maal als Burgemeester 

 van Arnhem uit de steden van het kwartier van Veluwe gecom- 

 mitteerd werd ter vergadering van Hunne Hoog-Mogenden. 



Na deze uitwijding over Johan Ham, keeren wij tot de zaak 

 zelve terug. 



Op uitnoodiging der „ Royal Society" zette Leeuwenhoek nu 

 zijne waarnemingen over de spermatozoïden met ijver voort, verze- 

 kerde zich van de aanwezigheid dezer lichaampjes bij den hond, 

 de kat, het konijn, den haan, en vele andere dieren en vond 

 dat ze allen overeenkwamen met die, welke hij reeds beschre- 

 ven had. Ook in den walvisch was hij in de gelegenheid die 

 te observeeren en vond daarbij dat zij in dit groote dier 

 geen grootere afmetingen bezaten, dan die hij bij de kleine die- 

 ren waarnam. Bij den kikvorsen en in de hom van verschil- 

 lende visschen, die hij met hetzelfde doel onderzocht, vond hij 

 ze in een verbazend groot aantal. 



