66 



tie van het bloed als zeker vaststellen, dewijl men bloedlichaam- 

 pjes voor luchtbellen aanzag. 



Deze hypothese werd krachtig door Leeuwenhoek bestreden 

 en door vele microscopische waarnemingen overtuigend weder- 

 legd, welke proeven voldingend aantoonden, dat er volstrekt geen 

 luchtbellen in de bloedvaten aanwezig waren, hetgeen zeker plaats 

 zou hebben als het bloed gislte l ). 



Het is, omtrent deze waarnemingen aangaande de bloedlichaam- 

 pjes wel der vermelding waardig, dat zij den grondslag legden 

 voor de theorie van onzen beroemden landgenoot Boerhaave over 

 de inflammatie en andere ziekten 2 ), terwijl het overigens op- 

 merkelijk is dat een man als Leeuwenhoek, bij gemis aan funda- 

 menteele wetenschappelijke kundigheden, door eenvoudige be- 

 schouwing van den poot van een kikvorsch, het oor van een ko- 

 nijn, den staart van een visch enz., een vraagstuk als de bloeds- 

 omloop, dat zoo lang in onzekerheid verkeerd had, voor ieder 

 belangstellende zoo aanschouwelijk maakte. Ook zijne observaties 

 omtrent de structuur der capillaire vaten zijn door latere onder- 

 zoekers als nauwkeurig erkend 3 ). 



Behalve bovengenoemde belangrijke onderzoekingen, verdienen 

 zijne waarnemingen omtrent de „beenderen" en de „tanden", 

 die eveneens tot de eerste observaties van Leeuwenhoek behoo- 

 ren, die onder de oogen der Engelsche geleerden gebracht wa- 

 ren, vermeld te worden. 



Hij deelde zijne waarnemingen in 1674 aan de Boyal Society 

 mede en vond, dat zij uit bolletjes bestonden 4 ); maar reeds 

 in 1678 kwam hij van dit gevoelen terug, daar hij opge- 

 merkt had dat deze bolletjes de uiteinden of topjes waren van 

 buisjes of pijpjes, waaruit de beenderen bestaan. Hij erkende 

 zijne dwaling in een brief aan de „ Royal Society 5 ), zette toen 



') 3de Vervolg, 68ste Brief, blz. 355, en „Biographie Universelle etc. Pa- 

 ris 1819." T. XXIV, pag. 363 



-) „Biographie Universelle, t. a. p." 



8 ) A. van der Boon, t. a. p., blz. 29. 



4 ) „Philosophical Transactions." Vol. IX, p. 125; Halbertsma, Diss., t. a. 

 p. blz. 5). 



») „Philosophical Transactions." Vol. XII, p. 1002; 49ste Brief, blz. 31. 

 Halbertsma, Diss. t. a p. blz. 51 



