72 



heid dezer Nederlandsche ontdekking moge mij ter verschooning 

 strekken voor de uitweiding over zijn persoon. 



Tot de meening dat Ham een Duitscher zou geweest zijn 

 heeft, volgens Prof. Halbertsma, Halier 1 ) aanleiding gegeven, als 

 hij zegt: „Inventorem esse credo, Ludovicum Hamme (auctorem 

 libri de herniis et de crocodilo) juvenem germanum". 



Kurt Sprengel 2 ) neemt echter, in later tijd, deze meening van 

 Halier reeds als eene uitgemaakte zaak aan, waar hij zegt : „ Es 

 war in August des Jahrs 1677, als ein junger Arzt aus Dant- 

 zig, Ludwig von Hammen, die damals in Leiden studirte, den 

 berühmter Anton von Leeuwenhoek zu Delft besuchte, und die- 

 sen zuerst auf die Körperchen im mannlichen Saamen aufmirck- 

 sam machte, auch sie ihm wirklich zeigte." 



Deze Ludwig von Hammen nu schijnt zich inderdaad in Leiden 

 te hebben opgehouden, zoo als blijkt uit eene plaats in zijne 

 „Dissertatio de Herniis", Ed. tertia L. B. 1681, opgedragen aan 

 Prof. Drelincourt. p. 61, waarin hij gewag maakt van eene 

 waarneming, die hij in „Leydensium Nosocomio" heeft gemaakt 

 en ook op pag. 76 van eene andere observatie spreekt, waarge- 

 nomen „ni fallor, Lugduni ad Rhenam" 



Op het gezag nu van Haller en Kurt Sprengel hebben vele der 

 nieuwere schrijvers dezen Ludwig von Hammen uit Dantzig voor 

 den ontdekker der spermatozoïden gehouden, zoo als onder ande- 

 ren in de „ Allgemeine Encyclopedie" van Ersch en Gruber 3 ) en 

 Kölliker 4 ) en Eckhard 5 ). 



i) A. Haller, „Elem. Physiologiae, Lugd. Bat. 1765. Tom. VII, p. 523" 

 o) „Versuch einer pragmat. Geschichte der Arzneykunde Halle 1801. Th. 

 IV, S. 293 " 



3 ) In deze Encyclopaedie wordt eene korte levensbeschrijving van Ludwig 

 von Hammen gevonden, waaruit blijkt dat hij in het jaar 1652, waarschijn- 

 lijk te Dantzig. geboren werd, zich aan de geneeskunde gewijd en te 

 Montpellier gestudeerd heeft, alwaar hij tot Doctor gepromoveerd werd. 

 Hij vestigde zich te Dantzig, werd te gelijkertijd lijfarts van Johan Sobieski, 

 koning van Polen, maar stierf zeer jong n. m. den 15 Maart 1680. Er zijn 

 van hem geen geschriften bekend als zijn doctorale dissertatiën „Curriculum 

 medicum Mouspeliense 1674, 4° en „de herniis diss." en „de crocodilo et vesi- 

 cae mendaci calculo epistolae. Gedani 1677, 4° Lugd. Bat. 1682, 12°." Verder 

 staat er te lezen, dat het tamelijk zeker schijnt, dat hij, tegen Hartsoeker's 

 beweeringen, de ontdekker der zaaddiertjes is, welke ontdekking hij in Augus- 

 tus 1677 mededeelde aan „dem Professor" (!) Ant. v. Leeuwenhoek te Delft. 



4 ) „Mikroskopische Anatomie II. 2. S. 398." 



5 ) „ Lehrbuch der Anatomie des menschen. Giessen 1862. S. 228." 



