75 



De observatie van Leeuwenhoek was in alle opzichten juist, 

 maar, zoo als later bleek, vergistte hij zich in de natuur der 

 waargenomen lichaampjes, daar deze geen diertjes zijn, maar 

 veeleer als celachtige weefseldeeltjes moeten beschouwd worden. 



Deze waarneming van de spermatozoïden bij de mannelijke 

 dieren deed hem eene theorie der voortteeling bedenken, name- 

 lijk, dat van deze diertjes de grootste zich in de baarmoeder 

 voedden, daar tot wasdom geraakten en de vrucht of het foetus 

 vormden. Deze theorie, hoewel zij tegen de toen algemeen aan- 

 genomen zienswijze indruischte, werd door velen aangenomen, 

 zoo als onder anderen dooi' Huygens, Boerliaave, Hartsoeker, 

 maar door niet weinigen betwijfeld en ontkend, waaronder Har- 

 veus, de Graaf, Keikringius, Nuck, Swammerdam en anderen. 



Intusschen was Leeuwenhoek met hart en ziel en uit volle 

 overtuiging zijne theorie der voortteeling toegedaan en verdedigde 

 zijne stellingen met kracht tegen al wie zich met hem daarover in 

 het strijdperk durfde wagen, zoo als blijkt uit hetgeen hij daarover 

 schreef, toen Dr. Martin Lister zijne stellingen omtrent de voorttee- 

 ling uit een diertje van het mannelijk zaad in de „ Philosophical 

 Transactions" had bestreden 1 ). „ Ik moet" zegt hij 2 ), „ tot UE. 

 Hoog Edele Heeren seggen dat de gemelde tegenwerpingen mijn 

 gevoelen niet een stip om soo te spreeken, doen veranderen." 



Francois Aston schreef hem in Februari van het jaar 1683 

 over zijne theorie, „dat deze zeer ingenieus was, maar dat zij 

 veel tegenspraak in de wereld zou ondervinden." Leeuwenhoek 

 antwoordde daarop, dat hij dit ook wel gedacht had: „Want de 

 werelt is met een voor-oordeel omtrent het eyernest ingenomen 

 maar," voegt hij er bij „ ik heb al veel geleerde Heeren in ons 

 land gevonden, die myne stellingen approberen." 3 ) Aan Leib- 

 nitz schreef hij 4 ). „Seker seer verstandig Heer in onze stad, 

 seyde tot my, Leeuwenhoek, gij hebt de waarheyt, maar bij u 



i) „ Philosophic. Transactions, n°. 247, fol. 337.' 



J ) 7de Vervolg, 117de Brief, blz. 102. 



*) 38ste Biief, blz. 4. 



*) 18de Sendbrief, pag, 168. 



