88 



woonte 1 ) als hij des avonds wat overvloedig gesoupeerd had, 

 den anderen morgen meer dan gewoonlijk kuffie te gebruiken 

 en wel zoo heet en schielijk mogelijk, ten einde zweeten te be- 

 vorderen, „ en soo door sulk doen" zegt hij, „ mijn hghaam niet 

 kan herstelt worden, een gantschen Apoteecq, beeld ik my in, 

 sal soo veel tot herstelling van myn lighaam niet konnen uyt- 

 leveren, en dit is ook het eenigste middel, die ik sedert veel 

 jaren hebbe in 't werk gestelt, als ik een koorts gewaar werd, 

 alleen met dat onderseheyd, dat ik my ook door thé-drinken 

 soo doe sweeten." Na eene lange redeneering over de gevolgen 

 van het te dik zijn van het bloed, de vertraging der circulatie 

 en het ontstaan hierdoor van allerlei ongesteldheden, besluit hij 

 met de volgende, gansch niet malsche tirade, waarbij ook de 

 Apotheker zijn deel krijgt:.... „Dit soo synde, is het te bekla- 

 gen, dat de geneeskunde geoeffent werd van soo veele, by de 

 welke geen goet oordeel is, want wat Apoteeker, wat Chirurgyn 

 isser, die sig niet onderwint in geringe voorvallen, purgeerende 

 saaken in te geven, en dit is by veele het eenigste dat sy ver- 

 rigten konnen, waardoor ze veele haar eynde komen te verhaas- 

 ten, want de meeste hebben gants geen kennis van het maak- 

 sel van ons lighaam, veel min dat ze de bequaamheid hebben, 

 om de sieke wel te ondervragen, en dan te overwegen waaruyt 

 de ongemakken syn voortkomende. Het werd by eenige geoor- 

 deelt datter geneesmeesters gevonden worden, die maar om wel- 

 staans wille en als niet te vergeefs by de sieken te komen, het 

 eene ofte het andere ordonneeren, en ten anderen, omdat ze 

 de medicamenten souden leveren, of ook wel om de Apoteeker 

 geit in de beurs te jagen" .... Zelf had hij dan ook weinig 

 vertrouwen in de geneesheeren en was er niet toe te brengen, 

 bij voorkomende ongesteldheid, geneesmiddelen te gebruiken. 

 „ Wat my belangt," zegt by, „ wij sullen wel wagt houden, dat 

 soodanige moort-poeders 2 ) uyt ons lighaam blyven, en ook wel 

 wagten voor alle geneesmeesters, die diergelyke lighaam schade 



') 7de Vervolg, i 20ste Brief blz. 133. 



3 ) Dit doelt op hetgeen hij omtrent zoodanige purgeermiddelen op blz 

 80 gezegd heeft, 



