18 



November 1681 l ), waaruit, blijkt dat hij er zelfs een paard op 

 na hield, waarvan hij schrijft, dat hij na een sterke rit er mede 

 gedaan te hebben, de urine, die zeer dik was en aschkleurig, on- 

 derzocht. Ook bezat hij een buiten-tuin, zoo als blijkt uit den 



schilderij, vóór zich een blad papier heeft, waarop dezelfde, maar nog 

 onduidelijker figuren dan op de schilderij zijn getrokken. Verder ziet men 

 op de prent op den donkeren achtergrond niet het landschap met de kron- 

 kelingen der rivier. Onder dit portret in „zwarte kunst" leest rnen: J. Ver- 

 kolje pinx., fee. et exc. 1685. 



Nu is de vraag of dit ,, geschilderd" portret het „echte" door Verkolje ge- 

 schilderde is, dat later, hetzij door hem zelven, hetzij door een andere 

 hand in sommige attributen enz is veranderd? of dat er een ander „ge- 

 schilderd" portret van Leeuwenhoek bestaat waaronder, even als onder dat 

 van zw. kunst den naam van Verkolje gelezen wordt? 



(Johannes Verkolje, geb. te Amsterdam 4650, was sedert 1572 te Delft 

 woonachtig en wordt onder de vermaarde schilders gerekend. Hij overleed 

 te Delft in 1693.) (Zie over zijn leven en schilderijen onder anderen 

 Houbraken, III, blz. 282), doch noch bij dezen schrijver, noch in andere 

 levensbeschrijvingen van Nederlandsche schilders, vond Dr. van Kaatho- 

 ven onder de werken van J. Verkolje van een ander dan van de prent 

 in zwarte kunst gewag gemaakt. 



Behalve deze beide beschreven portretten van Leeuwenhoek zijn er nog 

 een zestal andere drukken in het bezit van denzelfden verzamelaar, die 

 onderling eenigermate verschillen, als: 



„Antonius a Leeuwenhoek, J. Verkolje pinx.. A. de Blois fee." 4°. 



„Idem, J. Verkolje pinx., A. de Blois fee", 4°. 



„Antoni van Leeuwenhoek, geboren te Delft, A°. 1632." 



.,J. Verkoltje pinx., Zw. k." fol. 



„Antonius a Leeuwenhoek, J. C. Phillips inv. et fee," 1747, 8°. 



„Idem (Antoni). Idem fecit." 1740, fol. 



„Antonius Leeuwenhoekius," J. Gourée sculpt. med. 



Eindelijk bezit Dr. van Kaathoven nog een op Delftsch aardewerk ver- 

 vaardigd portret van Leeuwenhoek, dat van boven met een oor voorzien 

 is, bestemd om opgehangen te worden, waarop weder andere attributen 

 dan op de schilderij zijn aangebracht; uit dit portret is Leeuwenhoek 

 bijna niet te herkennen. 



Ik zelf bezit drie borden van fijn echt Delftsch aardewerk of porcelein, 

 op één waarvan het portret van Leeuwenhoek, dat volkomen in gelaats- 

 trekken en kleeding met het boven beschrevene overeenkomt; links van 



i) 34ste Brief bl. 11. 



