33 



„ Als wir Hen* Leuwenhoek ferner fragten, oh er denn alle 

 seine Glaser schlieflfe und keine bliese? verneinte er solches, und 

 bezeigte eine grosse Verachtung gegen diese geblasene Glaser" 

 „ Er wiese uns. wie dunn seine Microscopia gegen anderen wa- 

 ren, und wie nahe de laminae zwisschen welche das Glas ist, 

 beysammen waren, so dasz kein spharisch Glas dazwischen seyn 

 könnte, sondern alle seine Glaser waren auf beyden Seiten con- 

 vex geschliffen." Daarenboven gebruikte Leeuwenhoek ook mi- 

 croscopen met dubbele glazen. ,, Er hatte auch einige Microsco- 

 pia mit doppelten Glasern die, ob sie gleich doppelt, und einwen- 

 dig nach ihrer behörigen Distanz vermuthlich durch eine laminam 

 separirt waren, demnoch nicht viel dicker als die einfachen wa- 

 ren." Deze vergrootten, volgens Leeuwenhoek, een „ weinig meer" 

 dan zijn enkelvoudige microscopen. 



Wij zijn alzoo genaderd tot het microscoop waarvan Leeuwen- 

 hoek zich bediende voor zijne onderzoekingen, en het is door 

 alles wat wij daaromtrent hebben kunnen opsporen uitgemaakt, 

 dat hij de glazen /laartoe gebezigd zelf sleep en polijste en dat 

 deze niet uit gesmolten glasbolletjes bestonden maar uit een tot 

 eene biconvexe lens geslepen helder glas. 



Hij besteedde veel zorg aan het kiezen van het geschiktste soort 

 van glas, en gebruikte ook gerold bergkristal. De zuiverheid en 

 helderheid er van moet buitengemeen groot geweest zijn, het- 

 geen blijkt, zoowel uit de getuigenis zijner tijdgenooten, als uit 

 vele der daarmede gedane waarnemingen van hemzelven. 



De lens in Leeuwenhoek's microscopen was gevat tusschen 

 twee koperen of zilveren, soms ook wel gouden plaatjes, waarin 

 zich één, soms twee en ook wel eens drie openingen bevon- 

 den. Bij van Haastert 2 ) is zulk een microscoop met ééne ope- 

 ning op het titelblad afgebeeld, zoo als ook in fig. 1 is geteekend. 

 Deze afbeelding komt geheel overeen met een dergelijk instru- 

 mentje van Leeuwen hoek afkomstig en door hem vervaardigd, 

 waarmede ik in mijn jeugd dikwijls kleine insecten, vlerkjes 

 en andere voorwerpen heb bezichtigd. Er werd, helaas, toen 



') „Antoni van Leeuwenhoek, Vereerend herdacht" door Isaac van Haas- 

 tert enz., 1823. 



3 



