54 



in afzonderlijke lijnen kan ontleed worden. Bij het onderzoek nu 

 van de lens van Leeuwenhoek hleek het Prof. Harting, dat, bij eene 

 gunstige verlichting, door deze lens, de 3de groep zeer gemakke- 

 lijk en de 4de ( 7 £ T mill.) nog met moeite kon worden opgelost. 

 Eene niet minder belangrijke zaak bij de beschouwing van 

 Leeuwenhoek's microscopen is de wijze te leeren kennen, waarop 

 hij de grootte van de voorwerpen bepaalde, die door hem werden 

 waargenomen. 



Hij koos daartoe nu eens een korrel grof zand, dan weder 

 een gierst- of mosterdzaadje; of hij vergeleek ze bij de dikte 

 van een hoofd- of van een baardhaar, ja zelfs van een haar uit 

 zijn paruik! Later weder gebruikt hij als punt van vergelijking 

 de grootte der bloedbolletjes, die hem een zijner eerste en ze- 

 ker een zijner belangrijkste ontdekkingen herinnerde. 



In den aanvang was zijn punt van vergelijking een baard- 

 haar. In een brief aan Robert Hooke d.d. 12 November 1680 i) 

 zegt hij daaromtrent het volgende: 



„Ik heb dan een verdeelde copere linie, en neem naeukeu- 

 rig agt, door een goet microscope, hoeveel delen, dat een van 

 de dikste hairen van myn. baard, op een verdeelde linie beslaat; 

 als by exempel, een zoodanig hair syn diameter is so lang, door 

 een microscope te zien, als 50 delen, en als dan trek ik met de 

 punct van een naald op de kopere lineaal sodanigen streep, die 

 in myn bloote oog, my so te voren komt, als ik door myn mi- 

 croscope, „de dunste' 1 ader in de vlieg komen te sien, en ik 

 oordeel, dat als 9 sodanige dunne strepen, als ik met de punct 

 van een naaide getrokken heb, nevens den anderen lage, een 

 vijftigste part van de diameter van een hair souden uitmaken. 

 Komen dan 450 diameters van de dunste aderen, die ik in een 

 vlieg seer destinct sie, uyt te maken een diameter van een hair 

 van myn baard, so is dan een hair van myn baard 200,000 

 maal dikker, dan de dunste bloedvaten van een vlieg." 



Een paar jaren later bezigt hij, eveneens in een schrijven aan 

 Hooke d.d. 3 Maart 1682 2 ) „een klein sandje, waar hij calcu- 



i) 33ste Brief, blz. 17, 

 ') 35ste Brief, blz. 17. 



