65 



bij voorbeeld in den staart eener aal, plaats had en berekende, 

 dat, zoo in deze visch het hart 11 duimen van den staart ver- 

 wijderd is, het bloed in een uur 13malen van het hart tot den 

 staart teruggevoerd wordt; de afstand van den kop tot het hart 

 slechts V/.i duim zijnde, zou zulks tusschen deze Jeelen in. 

 denzelfden tijd 96maal plaats hebben l ). Zijne berekening om- 

 trent de snelheid van den omloop van het bloed bij den mensch 

 was, dat in één uur tijds de bloedsomloop 45malen plaats heeft. 

 Volgens Sebastian 2 ) schijnt die binnen 1 — 3 minuten plaats 

 te grijpen, terwijl Leeuwenhoek de grootste snelheid van het 

 hart tot aan de uiterste deelen van de voeten en van daar we- 

 der terug tot het hart, bepaalde op 2 2 / 3 maal, tot aan de 

 vingers en terug naar het hart 4 4 /iimaal, in buik en borst 

 12maal en in het hoofd Smaal in het uur 3 ), 



Omtrent den doortocht, van het bloed door de slagaderen in 

 de aderen ontstond reeds in den tijd van Harvey grooten strijd. 

 De tegenstanders van dezen grooten physioloog wierpen hem 

 tegen, dat wanneer het bloed direct uit de slagaderen in de 

 aderen overging, het de deelen, waardoor het heen vloeide niet 

 zou kunnen voeden. Het vraagstuk was nog onbeslist, toen 

 Leeuwenhoek in 1686 aan de „ Royal Society" een brief schreef, 

 waarin hij, in strijd met de opinie van Harvey, meende te 

 hebben ontdekt, dat de doortocht van het bloed niet onmid- 

 dellijk uit de slagaderen in de aderen plaats had 4 ). Later echter, 

 in 1698, toonde hij, na zorgvuldig microscopisch onderzoek, dui- 

 delijk den samenhang van de slagaderen met. de aderen aan en 

 wilde zelfs geen haarvaten tusschen de beide genoemde vaten 

 afzonderlijk onderscheiden, omdat het, zooals hij zeide, onmoge- 

 lijk was te bepalen, noch waar de slagaderen eindigen, noch 

 waar de aderen beginnen 5 ). In dit tijdvak stelde men ook de 

 chemische theorie op den voorgrond en wilde men de fermenta- 



i) 2de Vervolg. 67ste Brief, blz. 333. 

 : ) Van der Boon, t. a. p., blz. 29. 

 3 ) 2de Vervolg, 67ste Brief, blz. 332. 

 •») 2de Vervolg, 65ste Brief, blz. 382. 

 5 ) 2de Vervolg, 67ste Brief, blz. 334. 



