68 



minsren zoo eenvoudig, zoo ongekunsteld en ontdaan van allen 

 uiterlijken glans van geleerde termen, aan de wereld ter over- 

 weging gaf en die zulke lang betwiste, hoogstbelangrijke vraag- 

 stukken golden, zulke tegenspraak zijn ontgaan ? Dat was niet te 

 verwachten en zij werd hem ook geenszins onthouden. In vele 

 brieven beklaagt hij zich over die tegenspraak en het gelukte hem 

 vaak die te beschamen, en als al zijne aangevoerde bewijzen en 

 verklaringen toch bleken niet in staat te zijn om vooroordeelen te 

 overwinnen, troostte hij zich met zijn vaste overtuiging daar 

 tegenover te stellen en zeide : „ Maar ik en stoor my sulks niet, ik 

 weet dat ik de waarheyt hebbe" ] ), en hij haalt de schouders op over 

 de onkunde en het vooroordeel dat hy te bestrijden had, waar hy, 

 onder anderen, over den gewaanden honigdauw sprekende, waaraan 

 men het bederfin de tarwe toeschreef, zegt: „Ik houd my verseekert, 

 dat het vallen van den gewaanden honigdauw alleen maar ver- 

 digt-selen syn, die ligtelyk van een out wyfs spinnerokken syn 

 voortgesproten, wy willen het haar niet qualyk afnemen, dat ze 

 aan de oude dwalinge tot nog toe syn blyven hangen en wen- 

 schen haar toe dat ze hare misslagen mogen leeren kennen, ende 

 de waarheid omhelsen" 2 ). 



Die tegenspraak werd vooral uitgelokt door zijne ontdekkin- 

 gen van de kleine diertjes in regen- en andere wateren en in 

 waterige aftreksels, zoo als ik die boven beschreven heb en aan 

 welke diertjes, om de wijze, waarop zij verkregen werden, 

 eene eeuw later de oneigenlijke naam van „afgietseldiertjes, in- 

 fusoria", gegeven werd. 



En geen wonder! De ontdekking toch van wezens, wier ont- 

 sachelijk geringe grootte zoo lang aan het menschelijk oog ont- 

 trokken was gebleven, waardoor een nieuw veld van wereld- 

 beschouwing geopend werd en de waarneming van de omstan- 

 digheden, waaronder deze kleine levende schepselen te voorschijn 

 traden; de voorstelling die hij er van leverde dat deze, op 

 de eenvoudigste wijze georganiseerde wezens „ niet van zelf ont- 

 stonden, maar ieder in hun verschillende soort werden voortge- 



J ) 41ste Sendbrief, blz. 405. 



2 ) 7de Vervolg, 109de Brief, blz. 27. 



