70 



daan had, werd er eene andere door hem openhaar gemaakt, 

 die van niet minder belang te achten is en de hoofden en pen- 

 nen der geleerden van dien tijd geruimen tijd heeft bezig ge- 

 houden, eene ontdekking, ten gevolge waarvan de mannen der 

 wetenschap zich als het ware in twee gelederen schaarden over 

 de gevolgtrekkingen, die Leeuwenhoek er uit afleidde en zijne 

 theorie over de voortteeling, die hij er op grondvestte. De voor- 

 en tegenstanders bestreden elkander dikwijls met de scherpe 

 wapenen der bespotting en verguizing, totdat men, door de ont- 

 wikkeling der wetenschap beter voorgelicht, eene voorstelling 

 aannam, die beter met de resultaten der ontleedkunde overeen- 

 kwam. Deze nieuwe ontdekking nu, welke wij zullen zien, dat 

 volgens mededeeling van Leeuwenhoek zelf, niet aan hem, maar 

 aan zekeren Ham moet worden toegeschreven, betrof de waar- 

 neming van levende wezens in het voortteelingsvocht der dieren. 



Omtrent den eigenlijken ontdekker dezer „ animalcula sperma- 

 tica," ook „ spermatozoïden" genoemd, bestond nog veel verschil 

 van gevoelen. 



De ware toedracht van zaken nu wordt dooi' Leeuwenhoek 

 aan den Heer Harmen van Zoelen, Oud-Burgemeester van Rot- 

 terdam, in een brief d.d. 17 December 1698 l ) zeer uitvoerig 

 verhaald. Toen namelijk later Hartsoeker zich de eer der ont- 

 dekking wederrechtelijk toeëigende, rekende Leeuwenhoek zich 

 verplicht dezen brief, in uittreksel medetedeelen. Hij zegt daarin 

 o. a., dat hij in Novemher van het jaar 1677 aan de Koninklijke 

 Sociëteit te Londen geschreven had, een brief van den Heer 

 Craanen Hoogleeraar te Leiden ontvangen te hebben, met ver- 

 zoek om zijn neef, den Heer Ham, student in de medicijnen 

 eenige zijner waarnemingen te laten zien, die hem dan ook in 

 Augustus 1677 een bezoek bracht. Toen deze hem nu voor de 

 tweede maal bezocht, bracht hij een glazen fleschje mede, waarin 

 hij „ eenig ontloopen zaad van een man medebragt, die bij een 

 ongesont vrouwspersoon hadde geweest."' Deze Heer Ham had dit 

 vocht door het microscoop bezien en daarin „ levende schepsels" 

 zich zien bewegen en meende dat deze uit bederf waren voort- 



>) 7de Vervolg, 113de Brief, blz. 65. 



