— 319 — 



correctione dignum, reperient auteni niulta, me admonere non 

 graventur, ut ex eorum niultiplici eruditione proficiam. Hoc vero 

 officinni fraternae caritatis potiori jure a te tuisque sociis exigo et 

 expecto. Scio enim quam sit naihi cura supellex et quam facile sit 

 in rebus abditis et ambiguis hallucinari. Deus te diu incolumem 

 servet. 



Tibi addictissimus , 



Romce, die i. septembris 1 67 1 . 



J. Card. Bona. 

 11. 



Le cardinal Bona ^ dom Luc d'Achery. 

 Adm"" R'*'' Pater, 



Libentius audio libri mei censurain quam laudes; atque ideo 

 vellem ut D. de Voisin errores mihi indicaret quos in eo reperit, 

 quandoquidem scribit a se accurate perfectum. Sedpepercitmibi, 

 et in hoc duntaxat a mea sententia discedit, quod officium go- 

 thicum pulat ad eam solam Gallise partem restringendum quae 

 Gotborum imperio subdita erat. Et quia de hac re quid ipse .sen- 

 tiam exquirit obsecro primo ut rependat quod scripsi cap. 12, 

 lib. I, § 5. Nam Hilduinus et Carolus Calvus diversum a Roma- 

 nis ritum in universa Gallia ante Pipinum fuisse affirmant; 

 qualis autem is fuerit testatur Carolus, qui ab ecclesia Toletana 

 presbyteros adscivit ut prisco ritu in Galliis olim usitato coram 

 se celebrarent. Deinde non videntur mihi evidenler concludere 

 argumenta quibus nititur. In versibus Fortunati ' sacrificium obla- 

 tum a S. Martino describentis memorantur dona et munera impo- 

 sita altari; ergo, inquit, designantur verba canonis romani : Hcec 

 dona, hcEcmanera, et seq. His vocabuliscommuniter utunturSancti 

 Patres agentes de sacrilicio; Codegrandus a te editus similia agit 

 de canone romano, cap. 77 suae regulae-. Sed hie vixit tempore 



1 Le poeme de Forlunat, citd dans ce passage, est celui qu'il composa sur la 

 Vie de saint Martin. Si ce poeme n'a rien conserve de la simplicity de la legende 

 primitive, simplicity d6ja iin peu altdr^c, dans la Vie dii meme saint, par Sulpice 

 S^vfere, il faut reconnaitre cependant que I'ouvrage de Fortunat offre souvenl 

 d'interessants details sur les moeurs eccldsiastiques et civiles de la socidte con- 

 temporaine. 



- Saint Chrodegrand, (5veque de IVIetz an viii° sifecle, fut employ^ par Pepin le 



