G. E. RUMPHIUS. 



gevuld en verbeterd worden, zoodat het meer in overeen- 

 stemming kwam met den stand der wetenschap in het Westen. 

 Het eerste boek der Rariteitkamer, gewijd aan de ,,Weeke 

 Schaalvisschen", bevat een uitvoerige behandeling van de in 

 de Molukken voorkomende Crustaceeen, waaronder vooral zijn 

 beschrijving van de in vele opzichten zoo belangrijke Molukken- 

 kreeft, Limulus Moluccanus Lam., onze belangstelling verdient ; 

 verder geeft hij beschrijvingen en afbeeldingen van een aantal 

 stekelhuidigen : Zeeegels, Zeesterren, en Slangsterretjes en van 

 nekele Koralen, uit welke groep echter de meeste vertegenwoor- 

 digers besproken zijn in het twaalfde boek van zijn Herbarium 

 Amboinense ; in het geheel beslaat dit eerste boek der Rariteit- 



o 



kamer 54 bladzijden en 16 platen. Zooals overal in zijn werken 

 geeft RUMPHIUS ook hier niet een droge beschrijving der in de 

 Molukken voorkomende diersoorten, maar vlecht hij hier en 

 daar bijzonderheden in van groot belang omtrent het leven der 

 dieren, hun aardrijkskundige verspreiding, hun nut voor den 

 inlander e.a. Zoo is bijv. uitermate belangrijk, ook voor ons 

 in den tegenwoordigen tijd nog, wat hij meedeelt over het zoo 

 merkwaardige voorkomen van de ,,Wawo", Lysidice Oele 

 R. HORST (Rariteitkamer Boek I, Hooftdeel 44, Fol. 51 54) ') 

 Hetgeen RUMPHIUS ons hier verhaalt over wat hij omtrent de 

 levenswijze van deze, twee eeuwen na zijn tijd nog bijna even 

 raadselachtige, wormsoort waarnam, is een zoo mooi bewijs 

 voor zijn scherpe opmerkingsgave, dat ik er hier even bij wil 

 stilstaan. RUMPHIUS beschrijft deze dieren als: ,,Wormtjens, 

 schaars een voet lang, in de dikte zommige als zeilgaarn, doch 

 de meeste als getweernde zyde, in klompjes door malkander 

 vermengt, daar in men altyd d'eene grooter, dikker en langer 

 ziet dan de andere, 't welk men voor de Moeder houd. De 



*) R. HORST, 1902. Over de ,,Wawo" van RUMPHIUS. (Rumphius-Gedenkboek. 

 1902. p. 105108). 



50 



