DE ACHTTIENDE EEIAY. 



cloch met het bekrompene bijvoegsel, ,,van tevens te zullen 

 zorgen, dat die heeren hunnen weetlust alleen bij voorwerpen 

 hunner studie bepaalden, en gelijk niet zelden gebeurd is, geen 

 misbruik van het verleende verlof zouden maken" ' '). 



Weinigen waren er dan ook, die zich, ondanks de geringe 

 belangstelling van de zijde der Regeering, toch aan werk in 

 dienst der Wetenschap wijdden, en niemand toonde een zoo 

 grootsche gave en een zoo onuitputtelijke werkkracht, als de 

 grootste der zeventiende eeuw, RUMPHIUS. 



pRANgois VALENTYN, jonger dan RUMPHIUS en in vele op- 

 zichten zijn leerling, was een man van ongetwijfeld groote 

 gaven, van een aanzienlijke werkkracht, maar zonder veel oor- 

 spronkelijkheid. Een volkomen rechtvaardige beoordeeling van 

 VALENTYNS werk op het gebied van Indisch natuuronderzoek 

 te geven, is een uiterst moeilijke taak ; aan den eenen kant 

 komen we onder den indruk van zijn overweldigend groote 

 kennis en het omvangrijke feitenmateriaal, waarvan zijn Oud- 

 en Nieuw-Oost-Indien 2 ) een zoo schitterend getuigenis aflegt ; 

 maar daartegenover moeten we voortdurend in het oog houden, 



*) N. G. VAN KAMPEN, 18311833. Geschiedenis der Nederlanders buiten 

 Europa. (3 din. in 4 bdn. Haarlem. I. 1831; II. 1831; III. i. 1832; III. 2. 1833). 

 III. i. p. 169. 



2 ) De titel luidt: 



Oud en Nieuw || Oost-Indien, || vervattende || Een Naaukeurige en Uitvoerige 

 Verhandelinge van || Nederlands Mogentheyd || In die || Gewesten, || Benevensll 

 Eene wijdlustige Beschrijvinge der Moluccos, Amboina, Banda, Timor, || en 

 Solor, Java, en alle de Eylanden onder dezelve Landbestieringen || behoorende; 

 het Nederlands Comptoir op Suratte, en dellLevens der groote Mogols; ||als 

 ook |1 Een Keurlijke Verhandeling van 't wezenlijkste, dat men behoort te weten 

 van || Choromandel enz. enz. II door || FRANCOIS VALENTYN ,||Onlangs Bedienaar 

 des Goddelijken Woords in Amboina, Banda, enz. ||in vijf deelen. || 



T ( Dordrecht ) ... $ JOANNES VAN BRAAM, ) Boekver- 

 ' t Amsterdam \ J \ GERARD ONDER DE LINDEN, ji koopers. 



MDCCXXIV. 

 Met Privilegie. 



- 64 - 



