DE ACHTTIENDE EEUW. 



kundigheden en geneigdheid tot de wetenschappen, heeft aldaar 

 Batavia in een tuin van een zijner lusthuizen, een sterre- 

 schouwplaats, die ieder koninklijk geslacht eer zoude aandoen, 

 laten oprigten". Verder vindt BOUGAINVILLE ,,het lofwaardigste" 

 in dezen sterrekundige, dat hij, ,,die buiten kijf de rijkste der 

 kinderen van Urania is, er zelf waarnemingren doet" 



o 



Het was MOHRS bedoeling, het observatorium gereed te 

 hebben voor Juni 1769, wanneer weer een overgang van Venus 

 voor de zon verwacht werd, en inderdaad vinden wij dan ook 

 in de Verhandelingen van de Holl. Maatschappij van Weten- 

 schappen te Haarlem r ) een ,,Waarneming van Venus bij haren 

 uitgang van de Zonneschijf, gedaan den 4<ien Junij 1769, te 

 Batavia, op het observatorium, leggende op 6 graden 12 minu- 

 ten zuider breedte". Reeds vroeger had MOHR aan de Holl. 

 Maatschappij zijn waarnemingen over den overgang van 6 Juni 

 1761 gezonden, en deze opgenomen gezien in het VHIe deel 

 der Verhandelingen 2 ). Toch geven deze uiteenzettingen den 

 lezer een onbevredigenden indruk; wij vinden in deze mede- 

 deelingen, evenals in een derde, naar aanleiding van den over- 

 gang van Mercurius over de zon (10 Nov. 1769 3 ), slechts 

 vermelding van de gebruikte instrumenten, opgave van de 

 omstandigheden, waaronder de waarnemingen geschiedden, en 

 die alleen ten opzichte der binnen- en buitenaanraking van de 

 randen der hemellichamen bij den uitgang der planeet van de 

 zonnevlakte, voldoende nauwkeurigheid toelieten, en een zeer 

 beknopte opgave der voorloopig bereikte resultaten. MOHR 

 belooft spoedig de daaruit afgeleide berekeningen van Batavia's 

 lengte te zullen mededeelen, maar hij heeft deze belofte niet 

 gehouden, of zijn berekeningen zijn verloren gegaan. Ten- 



Verhandelingen Holl. Mij. van Wet. Haarlem. XII. Berichten. p. 123130. 



2 ) Verhandelingen Holl. Mij. van Wet. Haarlem. VIII. p. 380. 



3) Verhandelingen Holl. Mij. van Wet. Haarlem. XII. Berichten. p. 131134. 



72 



