ALGEMEENE NATUURWETENSCHAP NA 1850. 



weer aan nieuvve inrichtingen het aanzijn schonk. Alleen de 

 oude boom, de oorspronkelijke installing van het algemeen 

 natuuronderzoek, de Natuurkundige Commissie, was gestorven; 

 in haar plaats kwamen gelukkig een aantal kleinere, oogen- 

 schijnlijk zonder eenige verwantschap, alle goede en rijke 

 vruchten afwerpend. 



De toenemende omvang der natuurwetenschappen was oor- 

 zaak, dat de onderzoekers niet meer het gansche gebied van 

 natuuronderzoek konden beheerschen, dat ieder werker zich 

 speciaal ging toeleggen op een of ander onderdeel. En dit 

 had weer tengevolge, dat in het tijdvak na 1850 een samen- 

 vattende behandeling der uiteenloopende richtingen van onder- 

 zoek vrijwel onmogelijk was ; dat wij dus den ontwikkelingsgang 

 van iedere tak van wetenschap op zichzelf moeten beschouwen, 

 zoodat in de volgende hoofdstukken het plantkundig onderzoek, 

 de studie der dierenwereld, scheikundige arbeid, geologische 

 ontdekkingen en meteorologisch werk alle een afzonderlijke 

 bespreking zullen vinden. 



Toch is ook in dezen tijd het verband tusschen die zelf- 

 standige wetenschappen niet afwezig. Twee richtingen zijn er, 

 waarin onderzoekers van verschillenden huize samengaan ; twee 

 gebieden, waarop zoologen en botanici, geologen en chemici, 

 meteoroloofen en oceanografen elkander ontmoeten kunnen en 



o o 



van elkanders hulp kunnen ^ebruik maken. Die gebieden zijn 

 het wetenschappelijk vereenigingsleven, waaraan onverbreekbaar 

 zijn verbonden de algemeen-natuurwetenschappelijke tijdschriften, 

 en de expedities, onderzoekingsreizen soms van enkele personen, 

 soms op grooter schaal georganiseerd door een of andere 

 instelling. 



Tot 1850 was het Bataviaasch Genootschap voor Kunsten 

 en Wetenschappen het centrum van alle wetenschappelijk ver- 

 eenigingsleven, zoodat de Verhandelingen tot dat jaar ook wel 



155 



