ALGEMEENE NATUURWETENSCHAP NA 1850. 



van zijn eigen theorie schreef, zoodat de beide verhandelingen 

 samen (i Juli 1858) in de vergadering van de Linnean Society 

 voorgelezen konden worden. In Engeland teruggekeerd (1862) 

 begon WALLACE zijn reisverhaal te bewerken, dat tot een be- 

 langrijk vverk, zijn meest populaire ,,The Malay Archipelago" 

 is gevvorden *). 



Dan volgde in 1857 de Oostenrijksche expeditie met de 

 ,,Novara" onder leiding van B. VON WULLERSTORF URBAIR, 

 waaraan KARL VON SCHERZER en GEORG VON FRAUENFELD. deel- 

 namen. Het doel was een reis om de wereld; de tocht werd 

 echter, nadat het grootste deel afgelegd was en onze Oost- 

 Indische kolonien bezocht waren, wegens de ernstige politieke 

 omstandigheden, waarin Oostenrijk in 1859 verkeerde, in Val- 

 paraiso afgebroken, vanwaar zoo spoedig mogelijk huiswaarts 

 gezeild werd. Behalve een populaire reisbeschrijving door VON 

 SCHERZER, verscheen over deze reis een standaardwerk 2 ), waar- 

 aan door tal van zoologische, botanische en geologische specia- 

 listen meegewerkt werd. 



Doorregeeringsbemoeiingwerden in dezen tijd reizen gemaakt 

 door Dr. H. A. BERNSTEIN, C. B. H. VON ROSENBERG en D. S. HOEDT. 



') A. R. WALLACE, 1864. The Malay Archipelago. The Land oftheOrang- 

 Utan and The Bird of Paradise. (London. i e uitg. 1864). Nederlandsche ver- 

 taling door prof. P. J Veth. (Amsterdam 18701871). 



2 ) Reise der oesterreichischen Fregatte Novara um die Erde in den Jahren 

 l8 57 1858, 1859 unter dein Befehl des Commodore B. VON WULLERSTORF - 

 URBAIR. Wien, 1861-1875. Beschreibender Teil von Dr. K. VON SCHERZER, 2 Bde 

 gr. 8. Het wetenschappelijk gedeelte, in 18 kwartodeelen werd bewerkt voor 

 zoover den plantengroei betreft door A. GRUNOW, J. KREMPELHUBER, H. W. 

 REICHARDT, G. METTENIUS, J. MILDE en E. FENZL, het geologisch werk door 

 F. v. HOCHSTETTER, M. HOERNES, F. v. HAUER ; terwijl de zoologie door 

 J. ZELEBOR, A. v. PELZELN, F STEINDACHNER, R. KNER, L. REDTENBACHER, 

 H. DE SAUSSURE. J SICHEL, G. L. MAYR, T. BRAUER, J. R. SCHINER, C. FELDER, 

 R. FELDER, A. R. ROGENHOFER, C. HELLER, E. GRUBE en G. VON FRAUENFELD. 

 bewerkt werd. 



164 



